καταλείπω
καταλείπω, καταλείπω, leave behind, abandon
- leave behind, πὰρ δʼ ἄρʼ ὄχεσφιν ἄλλον . . κάλλιπεν Il. 12.92; esp. of persons dying or going into a far country, κὰδ δέ με χήρην λείπεις ἐν μεγάροισι 24.725; οὖρον . . κατέλειπον ἐπὶ κτεάτεσσιν Od. 15.89; οἷόν μιν Τροίηυδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς 17.314; so later, τὴν στρατιὴν καταλίπεσκε ἐν τῷ προαστίῳ Hdt. 4.78; φύλακον κ. τινά Id. 1.113, cf. 2.103:—Med., καταλείπεσθαι παῖδας leave behind one, Pl. Smp. l.c., cf. Hdt. 3.34, etc.:— Pass., to be left, remain behind, κατελέλειπτο ἐν Πέρσῃσι Hdt. 1.209, cf. 7.170, X. An. 5.6.12: c. gen., [στρατὸς] καταλελειμμένος τοῦ ἄλλου στρατοῦ a force left behind the rest, Hdt. 9.96.
- 2 bequeath, [τόξον] παιδὶ κάλλιπʼ ἀποθνῄσκων Od. 21.33: metaph., ἐμοὶ δʼ ὀδύνας τε γόους τε κάλλιπεν 1.243, cf. 11.279; δόκησιν ἰσχύος καὶ ξυνέσεως ἐς τὸ ἔπειτα Th. 4.18; τοῖς θρέψασι λύπας Lys. 2.70; παισὶν αἰδῶ οὐ χρυσὸν κ. Pl. Lg. 729b: c. inf., εἰ καταλείψει μηδὲ ταφῆναι not enough to be buried with, Ar. Pl. 556:—Pass., [χρήματα] καταλειφθέντα Is. 1.45.
- b κ. διαθήκας leave a will (when going on service), Id. 9.14.
- 3 Med., leave in a certain state, κόλπον βαθὺν καταλιπόμενος τοῦ κιθῶνος Hdt. 6.125.
- II forsake, abandon, οὕτω δὴ μέμονας Τρώων πόλιν . . καλλείψειν; Il. 14.89, cf. 22.383; πολλοὺς καταλείψομεν we shall leave many upon the field, 12.226; ὤ μοι, εἰ μέν κε λίπω κάτα τεύχεα 17.91; κὰδ δέ κεν εὐχωλὴν Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ λίποιεν Ἀργείην Ἑλένην 2.160: c. inf., κάλλιπεν οἰωνοῖσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γενέσθαι Od. 3.271; σχεδίην ἀνέμοισι φέρεσθαι κ. 5.344; μέλη . . θηρσὶν βοράν E. Supp. 46 (lyr.); μή ποτʼ ἐμὸν κατʼ αἰῶνα λίποι θεῶν πανάγυρις A. Th. 219; μή με καταλίπῃς μόνον S. Ph. 809; οἰκίας τε καὶ ἱερά Th. 2.16; πατέρας καὶ ξυγγενεῖς ἀτίμους κ. Id. 3.58; κ. τὴν δίαιταν not to appear at the trial, Test. ap. D. 21.93.
- 2 let drop, give up, τὰ αὑτῶν ἔργα X. Cyn. 3.10, cf. 10.15; εἰ ἐνταῦθα -λίποιμι τὸν λόγον Isoc. 9.33.
- III leave remaining, ὀκτὼ μόνον X. An. 6.3.5 codd.; κ. ἄφοδον leave an exit, ib. 4.2.11:—Med., κ. στενὴν διέξοδον Pl. Ti. 73e; -λείπεσθαι ἑαυτῷ reserve for oneself, X. Mem. 1.1.8; ὑπερβολὴν οὐ κ. χαρᾶς Plb. 16.23.4, cf. 16.25.6:—Pass., to be left, remain, τίς ἔτι ἡδονὴ -λείπεται; Lys. 2.71, cf. Ep.Hebr. 4.1, etc.; of the remainder in calculations, PPetr. 3 p.326, al. (iii B.C.), Nicom. Ar. 1.13.13, etc.: impers. καταλείπεται c. inf., it remains that . ., τὸν κόσμον κ. ἀθάνατον εἶμεν Aristaeus ap. Stob. 1.20.6, cf. D.Chr. 37.16, etc.; -λείπεται μάχη yet remains to be fought, X. Cyr. 2.3.11.
- 2 leave alone, opp. περιαιρέω, Id. Mem. 3.2.4, cf. Arist. Pol. 1342a34.
- b leave undisputed, τὰς παραλλαγάς Phld. Sign. 24: hence, admit, allow the truth of a doctrine, Id. Po. 5.34, Demetr.Lac. Herc. 1055.13:—Pass., Phld. Piet. 80.
- c omit, c. inf., Alex.Aphr. in SE 118.10.
1. achterlaten:
2. als erfenis nalaten:
3. overlaten, laten overblijven:
a) verlassen, im Stich lassen ; οὕνεκʼ Ἀχαιοὺς κάλλιπες (poet. für κατέλιπες), αὐτὰρ Τρωσὶν ἀμύνεις Il. 21.414 ; Ggstz von μένω, 22.383 ; πολλοὺς γὰρ Τρώων καταλείψομεν, οὕς κεν Ἀχαιοὶ χαλκῷ δῃώσουσι, wir werden sie auf dem Schlachtfelde zurücklassen, viele Menschen verlieren, 12.226 ; ἀοιδὸν ἄγων ἐς νῆσον ἐρήμην κάλλιπεν οἰωνοῖσιν ἕλωρ καὶ κῦρμα γενέσθαι Od. 3.271 ; öfter in tmesi ; ὦ πατρίς, καταλειπομέναν σε δακρύω Eur. Troad. 596 ; μή με καταλίπῃς μόνον Soph. Phil. 798.
b) hinterlassen, zurücklassen, bes. von Abreisenden u. Sterbenden, κὰδ δέ με χήρην λείπεις ἐν μεγάροισι Il. 24.726, οἷόν μιν Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Od. 17.314 ; τὴν δʼ ἀηδόνα κατάλειφʼ ἡμῖν Ar. Av. 660 ; εἴ που πόπανον εἴη τι καταλελειμμένον, übriggeblieben, Plut. 680 ; οὔκουν ἂν μῦθον ἀκέφαλον ἑκὼν καταλίποιμι Plat. Legg. VI.752a ; ὡς ἕνα μὴ καταλείπεσθαι ἐνθάδε, ἡμεῖς δὲ πλέοιμεν ἄν Xen. An. 5.6.12 ; ἀποκτιννύασι τοὺς ἄλλους πάντας· ἄλλου δὲ λόχου ὀκτὼ μόνους κατέλιπον, sie ließen nur acht Mann übrig, 6.1.5 ; καταλελειμμένος τοῦ ἄλλου στρατοῦ, hinter dem übrigen Heere zurückbleiben, Her. 9.96 ; Xen. oft ; bes. von Erbschaften, τὰ καταλειφθέντα, die Hinterlassenschaft, Isae. 1.45 u. öfter ; παισὶ δὲ αἰδῶ χρὴ πολλήν, οὐ χρυσὸν καταλείπειν Plat. Legg. V.729b ; ἕνα κληρονόμον 740b ; Sp., die auch den aor. I. haben, καταλείψαντες τὴν κτῆσιν Schol. Ar. Nub. 1001. – Sein lassen, unangetastet lassen, Xen. Mem. 3.2.4 ; Arist. Pol. 6.7 ; τὸν λόγον, die Rede lassen, aufhören, Isocr. 9.33. – Med., für sich zurücklassen, οὐ γάρ κώ τοί ἐστι υἱὸς οἷόν σε ἐκεῖνος κατελίπετο Her. 3.34 ; Plat. Legg. IV.721e, Symp. 209d ; στενὴν ἔξοδον, übriglassen, Tim. 73e ; τὰ μέγιστα τοὺς θεοὺς ἑαυτοῖς καταλείπεσθαι Xen. Mem. 1.1.8, sich aufbewahren, vorbehalten ; aber καταλείψομαι ist pass. An. 5.6.12. – Aor. II. pass., καταλιπείς Schol. Ar. Pax 1127. – Bei Ael. V.H. 12.21 = ἐάω, geschehen lassen, c. inf.
[κατα- 5.]
Contr. infin. καλλείπειν Il. 10.238.
Fut. καλλείψω Od. 13.208.
Infin. καλλείψειν Il. 14.89.
Aor. κάλλιπον Il. 9.364 : Od. 22.156.
2 sing. -ες Il. 17.151, Il. 21.414.
3 sing. -ε Il. 6.223, Il. 10.338, Il. 12.92 : Od. 1.243, Od. 3.271, Od. 11.279, Od. 21.33.
Imp. κάλλιπε Od. 5.344.
Infin. καλλιπέειν Od. 16.296.
- 1
To leave behind one on going from a place : ἐν δώμασʼ ἐμοῖσιν Il. 6.221. Cf. Il. 6.223, Il. 9.364, Il. 12.92 : οὖρον ἐπὶ κτεάτεσσιν ἐμοῖσιν Od. 15.89. Cf. Od. 11.174, Od. 13.208.
- 2
To leave as a heritage : παιδὶ [τόξον] Od. 21.33. Cf. Od. 1.243, Od. 11.279.
- 3
To leave in a specified condition : σῶμα ἐν κίρκης μεγάρῳ ἄκλαυτον Od. 11.53. Cf. Od. 11.72, 86, 447, Od. 15.348, Od. 16.289= Od. 19.8, Od. 17.314, Od. 22.156.
- 4
To leave, not to take away : δύο φάσγανα Od. 16.296.
To leave, not to take or choose : τόν ἀρείω Il. 10.238.
- 5
To leave, abandon, forsake : Ἀχαιούς Il. 21.414.
Of retreating and abandoning slain or wounded comrades Il. 12.226.
With complementary infin. : Ἀργείοισιν ἕλωρ γενέσθαι Il. 17.151. Cf. Od. 3.271, Od. 5.344.
- 6
To leave, depart from, abandon (a place), quit : Τρώων πόλιν Il. 14.89. Cf. Il. 10.338, Il. 22.383, Il. 24.383.
- 1
Strong 2641
1 to leave behind, leave: c. acc. pers. (rei), Mt 4:13, Mk 12:19, 21, Lk 20:31, Ac 24:27 25:14, He 11:27; of sailing by a place, Ac 21:3; ptcp., καταλιπών, redundant (Dalman, Words, 21 f.), Mt 16:4 21:17; pass., Jo 8:[9], I Th 3:1; metaph., εὐθεῖαν ὁδόν, II Pe 2:15.
2. to forsake, abandon: Mt 19:5, Mk 10:7
(LXX)14:52, Lk 5:28 15:4, Ac 6:2, Eph 5:31
(LXX).
3. to leave remaining, reserve: c. acc. et inf., Lk 10:40; ἐμαυτῷ, Ro 11:4
(LXX); pass., He 4:1 (cf. ἐν-κατα-λείπω).†
- Ito leave behind, Il.; esp. of persons dying or going into a far country, οἷόν μιν Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς Od.; κ. τινὰ μόνον Soph., etc.; so in Mid., καταλείπεσθαι παῖδας to leave behind one, Hdt., etc.: —Pass. καταλελειμμένος τοῦ ἄλλου στρατοῦ being part of the army left behind, Hdt.
- 2to leave as an heritage, Od., Attic; καταλείψει οὐδὲ ταφῆναι will leave not enough to be buried with, Ar.
- 3in Mid., simply, to leave in a certain state, Hdt.
- IIto forsake, abandon, leave in the lurch, Hom., Attic
- IIIto leave remaining, ὀκτὼ μόνον Xen.: Mid. to reserve for oneself, Xen.:—Pass., καταλείπεται μάχη yet remains to be fought Xen.
- 2to leave alone, Xen.
-
…; οὕτω γὰρ ἂν ἧττον ἐτόλμησεν ἐκεῖνος εἰσελθεῖν εἰς τὴν οἰκίαν. εἶτα δοκῶ ἂν ὑμῖν τὸν συνδειπνοῦντα ἀφεὶς μόνος καταλειφθῆναι καὶ ἔρημος γενέσθαι, ἢ κελεύειν ἐκεῖνον μεῖναι, ἵνα μετʼ ἐμοῦ τὸν μοιχὸν ἐτιμωρεῖτο ; ἔπειτα, ὦ ἄνδρες…
Lysias, Speeches
-
…μετʼ ὀλίγων, καὶ τὰς μὲν ψυχὰς ἀλλοτρίας διὰ τὸν θάνατον κεκτῆσθαι, τὴν δʼ ἐκ τῶν κινδύνων μνήμην ἰδίαν καταλείψειν. ἠξίουν δέ, οὓς μὴ μόνοι νικῷεν, οὐδʼ ἂν μετὰ τῶν συμμάχων δύνασθαι · καὶ ἡττηθέντες μὲν ὀλίγῳ…
Lysias, Speeches
-
…ἡμέτεροι πρόγονοι οὐ λογισμῷ εἰδότες τοὺς ἐν τῷ πολέμῳ κινδύνους, ἀλλὰ νομίζοντες τὸν εὐκλεᾶ θάνατον ἀθάνατον περὶ τῶν ἀγαθῶν καταλείπειν λόγον, οὐκ ἐφοβήθησαν τὸ πλῆθος τῶν ἐναντίων, ἀλλὰ τῇ αὑτῶν ἀρετῇ μᾶλλον ἐπίστευσαν. καὶ αἰσχυνόμενοι ὅτι ἦσαν…
Lysias, Speeches
-
…οὐ νομίζοντες εὔνουν εἶναι τῷ πλήθει τῷ ὑμετέρῳ. ἐκεῖνος μὲν οὖν ἐλθὼν εἰς Λακεδαίμονα ἔμενεν ἐκεῖ πολὺν χρόνον, καταλιπὼν ὑμᾶς πολιορκουμένους, εἰδὼς τὸ ὑμέτερον πλῆθος ἐν ἀπορίᾳ ἐχόμενον καὶ διὰ τὸν πόλεμον καὶ τὰ κακὰ τοὺς πολλοὺς τῶν…
Lysias, Speeches
-
…τὰς τριήρεις ἐμβήσονται, ὑπὸ τῆς πεζῆς στρατιᾶς ἁλώσονται, ἀμφότερα δὲ οὐ δυνήσονται, ἀμύνασθαί τε καὶ φυλακὴν ἱκανὴν καταλιπεῖν, δυοῖν δὲ προκειμένοιν, πότερον χρὴ τὴν πατρίδα ἐκλιπεῖν ἢ μετὰ τῶν βαρβάρων γενομένους καταδουλώσασθαι τοὺς Ἕλληνας, ἡγησάμενοι…
Lysias, Speeches
-
…τὸν βίον, ὥσπερ χρὴ τοὺς ἀγαθοὺς ἀποθνῄσκειν, τῇ μὲν πατρίδι τὰ τροφεῖα ἀποδόντες, τοῖς δὲ θρέψασι λύπας καταλιπόντες. ὥστε ἄξιον τοῖς ζῶσι τούτους ποθεῖν καὶ σφᾶς αὐτοὺς ὀλοφύρεσθαι καὶ τοὺς προσήκοντας αὐτῶν ἐλεεῖν τοῦ ἐπιλοίπου βίου .…
Lysias, Speeches
-
…τί νεώτερον, ὦ Σώκρατες, γέγονεν, ὅτι σὺ τὰς ἐν Λυκείῳ καταλιπὼν διατριβὰς ἐνθάδε νῦν διατρίβεις περὶ τὴν τοῦ βασιλέως στοάν ; οὐ γάρ που καὶ σοί γε δίκη τις οὖσα τυγχάνει…
Plato, Euthyphro
-
…κρεῖττον εἶναι γενέσθαι, οἵτινες, ἐπειδὴ θνητῶν σωμάτων ἔτυχον, ἀθάνατον μνήμην διὰ τὴν ἀρετὴν ; τὴν ; αὑτῶν κατέλιπον · ὅμως δʼ ἀνάγκη τοῖς ἀρχαίοις ἔθεσι χρῆσθαι, καὶ θεραπεύοντας τὸν πάτριον νόμον ὀλοφύρεσθαι τοὺς θαπτομένους. Πρὸς Σίμωνα…
Lysias, Speeches
-
…τούτους ποθεῖν καὶ σφᾶς αὐτοὺς ὀλοφύρεσθαι καὶ τοὺς προσήκοντας αὐτῶν ἐλεεῖν τοῦ ἐπιλοίπου βίου. τίς γὰρ αὐτοῖς ἔτι ἡδονὴ καταλείπεται τοιούτων ἀνδρῶν θαπτομένων, οἳ πάντα περὶ ἐλάττονος τῆς ἀρετῆς ἡγούμενοι αὑτοὺς μὲν ἀπεστέρησαν βίου, χήρας δὲ γυναῖκας ἐποίησαν…
Lysias, Speeches
-
…γε σοὶ καὶ ἐκείνοις ὑπῆρχε. πρῶτον μὲν γὰρ Ἀθηναῖοι ἦσαν ὥστε οὐκ ἐδέδισαν βασανισθῆναι · ἔπειτα πατρίδα σφετέραν αὐτῶν καταλιπόντες ἕτοιμοι ἦσαν συνεκπλεῖν μετὰ σοῦ, ἡγησάμενοι ταῦτα μᾶλλον λυσιτελεῖν ἢ τῶν πολιτῶν πολλοὺς καὶ ἀγαθοὺς ὑπὸ σοῦ ἀδίκως ἀπολέσθαι…
Lysias, Speeches