πολιτικός
πολιτικός, πολιτικός ή όν, political (adjective)
- of, for, or relating to citizens, σύλλογος Pl. Grg. 452e; οἶκοι Isoc. 2.21; αἱ π. λειτουργίαι, opp. αἱ τῶν μετοίκων, D. 20.18; π. κοινωνία, βίος, Arist. Pol. 1252a7, 1254b30; π. νόμος IG 9 (1).32.22 (Stiris, ii B. C.), PHal. 1.79, cf. PPetr. 3p.49 (iii B. C.), Mitteis Chr. 31 vii 9 (ii B. C.); π. χώρα, Lat. ager publicus, Plb. 6.45.3; παῖδες π. IG 14.748 (Naples); χορὸς π. ib. 7.1776 (Helice); at Rome, π. στρατηγία office of praetor urbanus (i. e. qui inter cives ius dicit), Plu. Brut. 7. Adv. -κῶς, κινεῖν bring a civil action, Cod.Just. 4.20.13.1.
- b in a town, π. τόπος a city site, POxy. 2109.8 (iii A. D.).
- c πολιτικός, ὁ, official, PTeb. 208 (i B. C.), Sammelb. 286 (pl.), POxy. 34 iii 10 (pl., ii A. D.), etc.
- 2 befitting a citizen, civic, civil, ἰσονομία Th. 3.82; σχῆμα π. τοῦ λόγου Id. 8.89; ἀγῶνες X. Mem. 2.6.26; π. ἀρετή Id. Lac. 10.7; ἡ -ωτάτη ἔρις ib. 4.5; τὰ πολιτικά civil affairs, opp. τὰ πολεμικά, Id. Eq. 2.1, cf. Hier. 9.5; πολιτικωτέρα ἐγένετο ἡ ὀλιγαρχία more constitutionly, Arist. Pol. 1305b10; π. ἀρχή, opp. δεσποτική, ib. 1254b4; observant of social order, Plb. 34.14.2. Adv. -κῶς, ἔχειν act like a citizen, in a constitutional manner, Isoc. 4.79; οὐδὲ κοινῶς οὐδὲ π. ἐβίωσαν ib. 151; οὐκ ἴσως οὐδὲ π. D. 10.74; οὕτω . . ἀρχαίως εἶχον, μᾶλλον δὲ π. the Greek states were so much like members of one state, Id. 9.48; π. ἄρχειν, opp. βασιλικῶς, Arist. Pol. 1259b1; opp. δεσποτικῶς, ib. 1324a37; of animals, πολιτικώτερον χρῶνται τοῖς ἀπογόνοις more socially, Id. HA 589a2: hence,
- b civil, courteous, Plb. 23.5.7. Adv. civilly, courteously, πράως καὶ π. μεμψιμοιρεῖν Id. 18.48.7.
- 3 consisting of citizens or of oneʼs fellow-citizens, τὸ πολιτικόν the community, Hdt. 7.103, cf. Th. 8.93; τὸ π. στράτευμα, opp. τὸ τῶν συμμάχων, X. HG 4.4.19: without στράτευμα, ib. 5.3.25, etc.; αἱ π. δυνάμεις Aeschin. 3.98; opp. οἱ σύμμαχοι, D. 18.237, cf. 9.48; π. δικαστήριον a court composed of locally appointed citizens, opp. ξενικὸν δ. (one composed of foreigners invited from abroad), SIG 306.28 (Tegea, iv B. C.), 976.9 (Samos, ii B. C.); οἱ π. ἱππεῖς καὶ πεζοί Plb. 1.9.4, cf. D.S. 19.106; τὰ π. σώματα prob. cj. for τὰ πολεμικὰ σ. in Plb. 4.52.7, cf. SIG 588.64 (Milet., ii B. C.); σῶμα π. IG 12(7).386.25 (Aegiale, iii B. C.); οἱ π., = οἱ πολῖται, ib. 2(2).2316.54.
- 4 living in a community, ἄνθρωπος φύσει π. ζῷον Arist. Pol. 1253a3; πολιτικὰ δʼ ἐστίν, ὧν ἕν τι καὶ κοινὸν γίγνεται πάντων τὸ ἔργον Id. HA 488a7; also, fit for, characteristic of, free government, Id. Pol. 1287b38, 1294b1; πλῆθος ib. 1288a12.
- 5 secular, opp. ecclesiastical, πρόσοδοι SIG 459.6 (Beroea, iii B. C.), cf. 526.35 (Itanus, iii B. C.), OGI 267.29 (Pergam., iii B. C.); οἱ π. the laity, Lyd. Mens. 3.10.
- II of or befitting a statesman, statesmanlike, δεινότητες Nausiph. 2; ψυχαὶ -ώτεραι, opp. οἰκονομικώτεραι, X. Cyr. 2.2.14, cf. Pl. Alc. 1.133e; ὁ πολιτικός the statesman, Arist. Pol. 1252a7, 1274b36, 1276a34; also, title of a dialogue by Plato.
- III belonging to the state or its administration, political, οἰκείων καὶ π. ἐπιμέλεια Th. 2.40; τέχνη π. Democr. 157, Pl. Prt. 319a, Grg. 521d; ἡ π. ἐπιστήμη, ἡ π., the science of politics, opp. οἰκονομική, βασιλική, Id. Plt. 259c, 303e (in Arist. politics includes ethics, EN 1094b11, Rh. 1356a27, and is divided into πολιτική (proper) καὶ οἰκονομία καὶ φρόνησις, EE 1218b13, cf. EN 1141b23 sq.); π. πράγματα Isoc. 4.113; πράξεις Pl. Hp.Ma. 281c; φρόνησις Arist. EN 1141b26; λόγος, title of work by Antipho Soph., Hermog. Id. 2.11, etc.; τὰ π. public matters, γνῶναι Th. 2.40, cf. 6.15, 89; πράττειν τὰ π. Pl. Grg. 521d, cf. Ap. 31d, etc.; but τὰ π. βλάπτειν prejudice the weal of the state, Id. R. 407d.
- 2 civil, municipal, opp. natural or general, οὐ γὰρ ἐκ π. αἰτίας D. 21.218.
- IV generally, having relation to public life, political, public, opp. κατʼ ἰδίας, Th. 8.89; π. τιμαί X. Mem. 2.6.24; λόγοι civil oratory, Isoc. 15.46, D.H. Comp. 1, al.; τίς π. καὶ κοινὴ βοήθεια; D. 18.311. Adv. Comp. -ώτερον, litterae π. scriptae Cic. Att. 5.12.2.
- V suited to a citizenʼs common life, ordinary, κάνναθρον X. Ages. 8.7; belonging to common usage, τῶν ὀνομάτων τὰ π. Isoc. 9.10; drawn from ordinary life, παραδείγματα Gal. 5.221; τὰς π. . . χρείας [τοῦ σκέλους] ordinary, opp. wrestling and dancing, Id. 2.299; ὁ π., opp. ὁ ποιητής, Phryn. 45. Adv. -κῶς, λέγειν, opp. ῥητορικῶς, Arist. Po. 1450b7; ὁρίζεσθαι Id. Pol. 1275b25; ἑρμηνεύειν Gal. 18(1).415.
- VI πολιτική, ἡ, concubine, mistress, PGrenf. 2.73 (iii A. D.), POxy. 903.37 (iv A. D.).
1. de burgers betreffend (~
a. van de burgers:
b. uit burgers bestaand, burger-:
2. de staat betreffend (~
a. de staat betreffend, staats-:
b. in staatsverband levend:
c. geschikt om de staat te besturen, staatsmans-:
d. publiek, openbaar:
3. de staatsinrichting betreffend (~
4. adv.
a. op de wijze van een (goede) burger:
b. zoals past bij een polis:
c. op de gebruikelijke manier:
- Iof, for, or relating to citizens, Plat., etc.
- 2befitting a citizen, like a citizen, civic, civil, Lat. civilis, Thuc.; πολιτικωτέρα ἐγένετο ἡ ὀλιγαρχία more constitutional, Arist.:— adv., πολιτικῶς like a citizen, in a constitutional manner, Lat. civiliter, Dem.
- 3consisting of citizens, τὸ πολιτικόν, οἱ πολῖται, the community, Hdt., Thuc.: the civic force, opp. to οἱ σύμμαχοι, Xen., etc.
- 4living in a community, Arist.
- IIof or befitting a statesman, statesmanlike, Xen., Plat.
- IIIbelonging to the state or its administration, political, Lat. publicus, Thuc.: —ἡ πολιτική (sub. τέχνη), the art of government, ἡ π. ἐπιστήμη or ἡ π. alone, the science of politics, Plat.: —τὰ πολιτικά, state-affairs, public matters, government, Thuc., etc.
- 2civil, municipal, opp. to natural or general, Dem.
- IVgenerally, of or for public life, public, opp. to κατʼ ἰδίας, Thuc., Xen.
-
…. ἵνα δὲ μὴ οἴῃ ἀπατᾶσθαι ὡς τῷ ὄντι ἡγοῦνται πάντες ἄνθρωποι πάντα ἄνδρα μετέχειν δικαιοσύνης τε καὶ τῆς ἄλλης πολιτικῆς ἀρετῆς, τόδε αὖ λαβὲ τεκμήριον. ἐν γὰρ ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς, ὥσπερ σὺ λέγεις, ἐάν τις φῇ…
Plato, Protagoras
-
…ἐστι, σὺ δʼ ἐμὲ ἔφησθα. διασκοπῶν οὖν τοῦτον ὀνόματι γὰρ οὐδὲν δέομαι λέγειν, ἦν δέ τις τῶν πολιτικῶν πρὸς ὃν ἐγὼ σκοπῶν τοιοῦτόν τι ἔπαθον, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ διαλεγόμενος αὐτῷ ἔδοξέ μοι οὗτος ὁ ἀνὴρ…
Plato, Apology
-
…, ἀεὶ ἀποτρέπει με τοῦτο ὃ ἂν μέλλω πράττειν, προτρέπει δὲ οὔποτε. τοῦτʼ ἔστιν ὅ μοι ἐναντιοῦται τὰ πολιτικὰ πράττειν, καὶ παγκάλως γέ μοι δοκεῖ ἐναντιοῦσθαι · εὖ γὰρ ἴστε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, εἰ ἐγὼ πάλαι…
Plato, Apology
-
…μέρος πολεμική ἐζήτουν δὴ ἁθροίζεσθαι καὶ σῴζεσθαι κτίζοντες πόλεις · ὅτʼ οὖν ἁθροισθεῖεν, ἠδίκουν ἀλλήλους ἅτε οὐκ ἔχοντες τὴν πολιτικὴν τέχνην, ὥστε πάλιν σκεδαννύμενοι διεφθείροντο. Ζεὺς οὖν δείσας περὶ τῷ γένει ἡμῶν μὴ ἀπόλοιτο πᾶν, Ἑρμῆν πέμπει…
Plato, Protagoras
-
…παρασκευαστὸν εἶναι καὶ διδακτὸν ἀρετήν. ὡς μὲν οὖν εἰκότως ἀποδέχονται οἱ σοὶ πολῖται καὶ χαλκέως καὶ σκυτοτόμου συμβουλεύοντος τὰ πολιτικά, καὶ ὅτι διδακτὸν καὶ παρασκευαστὸν ἡγοῦνται ἀρετήν, ἀποδέδεικταί σοι, ὦ Σώκρατες, ἱκανῶς, ὥς γέ μοι…
Plato, Protagoras
-
…ὢν τῶν ὀλίγων συμβουλεύῃ, οὐκ ἀνέχονται, ὡς σὺ φῄς εἰκότως, ὡς ἐγώ φημι ὅταν δὲ εἰς συμβουλὴν πολιτικῆς ἀρετῆς ἴωσιν, ἣν δεῖ διὰ δικαιοσύνης πᾶσαν ἰέναι καὶ σωφροσύνης, εἰκότως ἅπαντος ἀνδρὸς ἀνέχονται, ὡς παντὶ προσῆκον…
Plato, Protagoras
-
…κολάσεις καὶ αἱ νουθετήσεις. ὧν ἐστιν ἓν καὶ ἡ ἀδικία καὶ ἡ ἀσέβεια καὶ συλλήβδην πᾶν τὸ ἐναντίον τῆς πολιτικῆς ἀρετῆς · ἔνθα δὴ πᾶς παντὶ θυμοῦται καὶ νουθετεῖ, δῆλον ὅτι ὡς ἐξ ἐπιμελείας καὶ μαθήσεως κτητῆς οὔσης .…
Plato, Protagoras
-
…, καὶ ἡ δημιουργικὴ τέχνη αὐτοῖς πρὸς μὲν τροφὴν ἱκανὴ βοηθὸς ἦν, πρὸς δὲ τὸν τῶν θηρίων πόλεμον ἐνδεής πολιτικὴν γὰρ τέχνην οὔπω εἶχον, ἧς μέρος πολεμική ἐζήτουν δὴ ἁθροίζεσθαι καὶ σῴζεσθαι κτίζοντες πόλεις · ὅτʼ οὖν ἁθροισθεῖεν ,…
Plato, Protagoras
-
…ἀνθρώπω ἐστόν, τίνα αὐτοῖν ἐν νῷ ἔχεις ἐπιστάτην λαβεῖν ; τίς τῆς τοιαύτης ἀρετῆς, τῆς ἀνθρωπίνης τε καὶ πολιτικῆς, ἐπιστήμων ἐστίν ; οἶμαι γάρ σε ἐσκέφθαι διὰ τὴν τῶν ὑέων κτῆσιν. ἔστιν τις, ἔφην ἐγώ ,…
Plato, Apology
-
…ὑμῖν τὴν ἐμὴν πλάνην ἐπιδεῖξαι ὥσπερ πόνους τινὰς πονοῦντος ἵνα μοι καὶ ἀνέλεγκτος ἡ μαντεία γένοιτο. μετὰ γὰρ τοὺς πολιτικοὺς ᾖα ἐπὶ τοὺς ποιητὰς τούς τε τῶν τραγῳδιῶν καὶ τοὺς τῶν διθυράμβων καὶ τοὺς ἄλλους, ὡς ἐνταῦθα ἐπʼ αὐτοφώρῳ…
Plato, Apology