ἀναβαίνω

ἀναβαίνω, impf. ἀνέβαινον: fut. -βήσομαι: (for aor. 1 v. infr. B): aor. 2 ἀνέβην, imper. ἀνάβηθι, -βῶ, -βῆναι, -βάς: pf. -βέβηκα:— Med., aor. 1 -εβησάμην, Ep. 3 sg. -εβήσετο, v. infr. B:—Pass., v. infr. II.2:—

• go up, mount, c. acc. loci, οὐρανόν, ὑπερώϊα ἀ. go up to heaven, to the upper rooms, Il. 1.497, Od. 18.302; φάτις ἀνθρώπους ἀναβαίνει goes up among, ib. 6.29; more freq. with Prep., ἀ. εἰς ἐλάτην, ἐς δίφρον, Il. 14.287, 16.657; rarely with ἀνά repeated, ἀνʼ ὀρσοθύρην ἀ. Od. 22.132; after Hom., most. freq. with ἐπί, ἀ. ἐπὶ τὰ ὑψηλότατα τῶν ὀρέων Hdt. 1.131: c. dat., νεκροῖς ἀ. to trample on the dead, Il. 10.493: metaph., ἐπειδὴ ἐνταῦθα ἀναβεβήκαμεν τοῦ λόγου Pl. R. 445c.
• • II Special usages:
  • • 1 mount a ship, go on board, in Hom. mostly abs.; ἐς Τροίην ἀ. embark for Troy, Od. 1.210; ἀπὸ Κρήτης ἀ. 14.252; ἐπὶ τὰς ναῦς Th. 4.44, etc.: metaph., ἀναβάσομαι στόλον I will mount a prow, Pi. P. 2.62.
    • 2 mount on horse-back (cf. ἀναβάτης), ἀ. ἐφʼ ἵππον X. Cyr. 4.1.7, cf. 7.1.3: abs., ἀναβεβηκώς mounted; ἀναβάντες (abs.) ἐφʼ ἵππων ἐλάσαι 3.3.27; ἀ. ἐπὶ τροχόν mount on the wheel of torture, Antipho 5.40.
    • • b c. acc., ἀ. ἵππον mount a horse, Theopomp.Hist. 2:—Pass., [ἵππος] ὁ μήπω ἀναβαινόμενος that has not yet been mounted, X. Eq. 1.1; ἀναβαθείς when mounted, ib. 3.4; ἐν ἵππῳ ἀναβεβαμένῳ Id. Eq.Mag. 3.4, cf. 1.4.
    • 3 of land-journeys, go up from the coast into Central Asia, Hdt. 5.100, X. An. 1.1.2; ἀ. παρὰ βασιλέα Pl. Alc. 1.123b.
    • • b go up to a temple, PPar. 47.19, Ev.Luc. 18.10; to a town, Ev.Matt. 20.18, al., cf. PLond. 3.1170b. 46 (iii A. D.), etc.; in curses, ἀ. παρὰ Δάματρα πεπρημένος GDI 3536.19 (Cnidus), cf. SIG 1180.9 (ibid.).
      • c ascend to heaven, Ascens.Is. 2.16.
    • 4 of rivers in flood, rise, Hdt. 2.13; ἀ. ἐς τὰς ἀρούρας overflow the fields, Id. 1.193.
    • 5 of plants, shoot up, ἐπὶ δένδρα X. Oec. 19.18; climb on sticks, Thphr. HP 8.3.2; generally, shoot, spring up, Ev.Matt. 13.7; of hair, X. Smp. 4.23.
    • 6 in Att., ἀ. ἐπὶ τὸ βῆμα, or ἀ. alone, mount the tribune, rise to speak, D. 18.66, 21.205, Prooem. 56; ἀ. εἰς τὸ πλῆθος, εἰς or ἐπὶ τὸ δικαστήριον come before the people, before the court, Pl. Ap. 31c, 40b, Grg. 486b; ἀ. ἐπὶ τὸν ὀκρίβαντα mount the stage, Id. Smp. 194b: abs., ἀνάβαινε Ar. Eq. 149; ἀνάβηθι Id. V. 963; of witnesses in court, Lys. 1.29.
    • 7 of the male, mount, cover, ἀ. τὰς θηλέας Hdt. 1.192, cf. Ar. Fr. 329; ἀ. ἐπί Ph. 1.651, cf. Moer. 3:—Pass., Milet. 3.31 (a).6 (vi B. C.).
    • 8 of age, δύο ἀναβεβηκὼς ἔτη τῆς ἡλικίας τῆς ἐμῆς two years older . ., Ach.Tat. 1.7.
    • 9 ascend to higher knowledge, ἡ ἀναβεβηκυῖα ἐπιστήμη Simp. in Ph. 15.34, cf. 9.30; τὰ ἀναβεβηκότα generalities, Sor. 2.5.
    • 10 c. acc., surpass, κάλλει τὴν πᾶσαν διακόσμησιν Lyd. Ost. 22.
  • III of things and events, come to an end, turn out, Hdt. 7.10.θʹ; ἀπό τινος ἀ. result from, X. Ath. 2.17.
  • • • b ἀ. ἐπὶ καρδίαν enter into oneʼs heart, of thoughts, LXX 4 Ki. 12.4, Je. 3.16, 1 Ep.Cor. 2.9, cf. Ev.Luc. 24.38.
    • 2 come to, pass over to, ἐς Λεωνίδην ἀνέβαινεν ἡ βασιληΐη Hdt. 7.205, cf. 1.109.
  • IV return to the beginning, of discourse, Democr. 144a; go back, ἀναβήσεται ἐπὶ τὰς κτίσεις τῶν προγόνων Hermog. Inv. 2.2.
• B aor. ἀνέβησα in causal sense, make to go up, esp. put on shipboard, Il. 1.143, Pi. P. 4.191; so in aor. Med., νὼ ἀναβησάμενοι having taken us on board with them, Od. 15.475: rare in Prose, ἄνδρας ἐπὶ καμήλους ἀνέβησε he mounted men on camels, Hdt. 1.80.

ἀναβαίνω, (βαίνω), I. Trans., nur fut. u. aor. ἀναβήσω u. ἀνέβησα, hinaufgehen lassen, bes. ein Schiff besteigen lassen, einschiffen, Il. 1.144 in tmesi ; Pind. P. 4.191 ; auch ἄνδρας ἐπὶ καμήλους ἀνέβησε, Männer auf Kamele steigen lassen, Her. 1.80 ; Od. 15.475 νὼ ἀναβησάμενοι steht echt Homerisch das medium statt des aktiv. ἀναβήσαντες.
II. Gew. intr. mit aor. ἀνέβην, fut. ἀναβήσομαι,
1) hinaufgehen, hinauf steigen, οὐρανόν, ὑπερώια, zum Himmel, zum Söller hinaufsteigen, Il. 1.497, Od. 18.302 ; aber φάτις ἀνθρώπους ἀναβαίνει 6.29 ist so viel als βαίνει ἀνὰ ἀνθρώπους, verbreitet sich unter den Menschen. Daran schließt sich ὀχήματα ἀναβαίνειν Plat. Phaed. 113d, Fahrzeuge besteigen ; δίφρον, Eur. Phaeth. frg. 6 ; ἄνθρωπον Luc. Asin. 51 ; vgl. Mar. D. 15.2. Aehnl. ἀναβήσομαι στόλον Pind. P. 2.62, doch mehr an ἀνάβασιν ἀναβαίνειν, Plat. Rep. VII.519b, erinnernd. – Hom. hat auch νεκροῖς ἀναβαίνειν, Il. 10.493, auf die Toten treten ; häufiger εἰς, z.B. ἐλάτην, δίφρον, Il. 14.287, 16.657 ; ἐς ἅρμα, Pind. N. 9.4 ; εἰς τὸν οὐρανόν, Plat. Alc. 1, 117b ; ἀνʼ ὀρσοθύρην Od. 22.132. Nach Hom. gewöhnlicher ἐπί, z.B. ἐπὶ δένδρον, Her. 4.22 ; ἐπὶ τὸ ἅρμα, ἐπὶ τὸν πύργον, ἐπὶ τὰ τέγη, ἡ ἄμπελος ἀναβαίνει ἐπὶ τὰ δένδρα, Xen. Cyr. 6.4.4, 7.1.39, Hell. 4.4.12, Oec. 19.18 ; ἐπὶ τὰς ἁρμαμάξας, Cyr. 3.1.33. Am häufigsten
   a) ἐπὶ τὸν ἵππον, aufs Pferd steigen, sehr oft bei Xen., auch allein ἀναβεβηκότες, die aufs Pferd gestiegen sind, zu Pferde, und so sind auch Vrbdgn, wie ἀναβάντες ἐφʼ ἵππων ἤλασαν, Cyr. 3.3.27, An. 3.4.30, zu nehmen, wo ἐφʼ ἵππων zu ἤλασαν gehört. Doch wurde auch passiv. ἵππος ἀναβεβαμένος ein Pferd genannt, welchesgeritten wird, Xen. Hipp. 1.4.
   b) ἐπὶ τὴν τριήρη, das Schiff besteigen, Xen. Hell. 3.3.4 ; daher allein ἀναβαίνειν, sich einschiffen, An. 5.9.14 ; u. so Hom. Od. 13.285 ἐς Σιδονίην ἀναβάντες ᾤχοντο ; 14.252 ἀναβάντες ἀπὸ Κρήτης ἐπλέομεν ; vgl. unter 2.
   c) von Rednern, die Rednerbühne besteigen u. reden, ἐς τὸ πλῆθος, zum Volke, Plat. Apol. 31c ; ἐπὶ τὸ βῆμα, Rep. X.617d ; am häufigsten vor Gericht auftreten, ἐς τὸ δικαστήριον, Antiph. 6.21 ; Plat. Gorg. 486b ; ἐπὶ τὸ δικ., Andoc. 1.23 ; Plat. Apol. 40b, Euthyd. 305c ; auch ohne Zusatz, bes. in der an die Zeugen gerichteten Aufforderung, ἀνάβητε, Lys. 1.29 ; Isae. 2.34, u. Dem. oft, wo man an das βῆμα zu denken hat. Auch vom Volke wird gesagt ἀναβαίνει εἰς ἐκκλησίαν, Dem. 25.20 (die Puyr liegt hoch), u. Polyb. 10.4.6, nach Röm. Gebrauche, ἐκ τῆς ἀγορᾶς εἰς τὴν οἰκίαν ἀναβαίνειν (denn lat. in forum descenditur), wo man es zurückkehren übersetzt.
2) Bei Landreisen, hinaufgehen, von der Meeresküste aufwärts ins Innere des Landes, bes. nach Hochasien, Xen. oft, z.B. An. 1.1.2 ; so παρὰ τὸν βασιλέα, Plat. Alc.I, 123b ; Xen. Hell. 1.4.2, vgl. 6.4.4. Hiermit ist zu vgl. der Gebrauch Homers, die Fahrt der Griechen nach Troja durch ἀνάπλους, ἀνάγειν, ἀναβαίνειν zu bezeichnen, s. Lehrs Aristarch. p. 119 ; so ἀναβαίνειν z.B. Od. 1.210.
3) anwachsen, zunehmen, vom Flusse, ἐπʼ ἑκκαίδεκα πήχεας, Her. 2.13, wohin man auch Plat. Rep. IV.445c ἐνταῦθα τοῦ λόγου ἀναβ., soweit in der Rede gekommen sein, ziehen kann ; δύο ἀναβεβηκὼς ἔτη τῆς ἐμῆς ἡλικίας, Ach.Tat., zwei Jahre älter als ich. – Ebenso von Krankheiten, zunehmen, Galen.; von Gebäuden, emporsteigen, Plut. Pericl. 13.
4) übergehen, ἡ τυραννὶς ἀνέβη εἰς τὴν θυγατέρα, auf die Tochter, Her. 1.109, 7.205.
5) sich ereignen, wie sonst ἀποβαίνω : τὰ πράγματα αὐτῷ ἀνέβη, Her. 7.10.8 ; κακὸν ἀνέβη, Xen. Ath. 2.17.
6) Von Pferden und Eseln, bespringen, τὰς θηλέας ἵππους ἀναβαίνοντες, Her. 1.192, dah. pass. αἱ ἀναβαινόμεναι, die besprungenen. Vgl. ἀναβῆναι τὴν γυναῖκα βούλομαι, Men. bei Zon. u. Moeris.

ἀναβαίνω

[ἀνα- 1, ἀνα- 2 5.]

• A

  Contr. 1 pl. subj. ἀμβαίνωμεν Od. 15.219.

  Contr. infin. ἀμβαίνειν Od. 9.178, Od. 11.637, etc.

  3 sing. aor. ἀνέβη Il. 1.497.

  3 sing subj. ἀναβῇ Od. 2.358.

  3 sing. opt. ἀναβαίη Od. 22.132.

  Contr. ἀμβαίη Od. 12.77.

  Pple. ἀναβάς, -άντος Il. 1.312, 611, Il. 14.287, Il. 16.184, etc.: Od. 3.157, Od. 5.470, Od. 14.353, Od. 15.474, etc.

  Fem. ἀναβᾶσα Od. 1.362, Od. 17.49, Od. 22.428, etc.

  Infin. ἀναβήμεναι Od. 1.210.

  3 sing. aor. mid. ἀνεβήσετο Od. 23.1.

• B

  Aor. pple. pl. mid. ἀναβησάμενοι Od. 15.475.

• I

  Intrans. in all forms except (B).

• • 1

    To go up, ascend, mount: ἐς λέχος Il. 1.611. Cf. Il. 14.287, Il. 16.184, 657, Il. 22.399: εἰς ὑπερῷα Od. 1.362 = Od. 19.602 = Od. 21.356, Od. 2.358, Od. 4.751 = Od. 17.49 = Od. 23.364, Od. 4.760, Od. 23.1. Cf. Od. 3.483, Od. 5.470, Od. 14.353.

    Absol. Od. 12.77.

    In reference to leaving a room: ἀνʼ ὀρσοθύρην Od. 22.132, ἀνέβαινεν ἐς θαλάμους (left the μέγαρον and took his way to . . .) Od. 22.142.

    Of a voyage from Ithaca to Troy Od. 1.210.

  • 2

    To go up to, ascend to.

    With acc.: οὐρανόν Il. 1.497. Cf. Od. 18.302, Od. 19.600, Od. 22.428.

  • 3

    To go on board a ship, embark: ἀναβάντες ἐπέπλεον ὑγρὰ κέλευθα Il. 1.312: ἀναβάντες ἐλαύνομεν Od. 3.157. Cf. Od. 4.473, 842, Od. 9.178 = 562 = Od. 11.637 = Od. 12.145 = Od. 15.548, Od. 12.293, 401, Od. 13.285, Od. 14.252, Od. 15.209, 219, 474.

  • 4

    Of reputation, to be spread abroad among.

    With acc.: φάτις ἀνθρώπους ἀναβαίνει Od. 6.29.

• II

  Trans. in form (B), to cause to go on board a ship or embark: νὼ ἀναβησάμενοι Od. 15.475.

ἀναβαίνω (ἀναβαίνει; -βαίνων; -βαίνειν: fut. -βάσομαι: aor. 1. ἄμβασε; aor. 2. ἀνέβαν; ἀναβαίς coni.)

• 1 intrans.
• • a climb, go up καὶ τοὶ γὰρ ἀνέβαν sc. to the acropolis O. 7.48
  • b mount (up) ἀναβαὶς δʼ εὐθὺς ἐνόπλια χαλκωθεὶς ἔπαιζεν (Turyn: ἀναβὰς codd.) O. 13.86 τὸ κρατήσιππον γὰρ ἐς ἅρμʼ ἀναβαίνων ματέρι καὶ διδύμοις παίδεσσιν αὐδὰν μανύει N. 9.4
  • c met. εὐανθέα δʼ ἀναβάσομαι στόλον ἀμφʼ ἀρετᾷ κελαδέων (ἡ δὲ μεταφορὰ ἀπὸ τῶν πλεόντων ἡδέως. Σ.) P. 2.62 τέτειχισται δὲ πάλαι πύργος ὑψηλαῖς ἀρεταῖς ἀναβαίνειν (sc. τοῖς Αἰακίδαις) I. 5.45 πότερον δίκᾳ τεῖχος ὕψιον ἢ σκολιαῖς ἀπάταις ἀναβαίνει ἐπιχθόνιον γένος ἀνδρῶν, δίχα μοι νόος ἀτρέκειαν εἰπεῖν fr. 213. 2.
• 2 trans., causal, make to embark καί ῥά οἱ μάντις Μόψος ἄμβασε στρατὸν πρόφρων P. 4.191

For Pindar, see also: ἀμβαίνω

ἀναβαίνω , ἀμβαίνω, aor. ἀνέβην, mid. aor. ἀνεβήσετο, aor. 1 part. ἀναβησάμενοι: go up, ascend (to), οὐρανόν, ὑπερώιον, etc.; φάτις ἀνθρώπους ἀνα βαίνει, ‘goes abroad among’ men, Od. 6.29; esp. go on board ship, embark, Il. 1.312 and often, ἐς Τροίην ἀναβημέναι, ‘embark for Troy,’ Od. 1.210; trans., aor. 1 mid., νὼ ἀναβησάμενοι, ‘taking us on board their ship,’ Od. 15.475.

ἀναβαίνω

• • Ito go up, mount, to go up to, c. acc. loci, Hom.; φάτις ἀνθρώπους ἀναβαίνει a report goes up among men, Od.; with a prep., ἀν. ἐς δίφρον Il.; ἀν. ἐπὶ οὔρεα Hdt.:—c. dat. to trample on, Il.:— c. acc. cogn., ἀν. στόλον to go up on an expedition, Pind.
  • IISpecial usages:
  • • 1to mount a ship, go on board, embark, Hom.; ἐς Τροίην ἀν. to embark for Troy, Od., etc.
    • 2to mount on horseback, ἀν. ἐφʼ ἵππον, ἐφʼ ἵππου Xen.; absol., ἀναβεβηκώς mounted, Xen.
    • 3of land-journeys, to go up from the coast into Central Asia, Hdt., Xen.; cf. ἀνάβασις 1. 2.
    • 4of rivers, to rise, Hdt.; ἀν. ἐς τὰς ἀρούρας to overflow the fields, Hdt.
    • 5in Attic, ἀν. ἐπὶ τὸ βῆμα, ἀν. ἐπὶ τὸ βῆμα, alone, to mount the tribune, Dem.; ἀν. ἐπὶ ἀν. ἐπὶ πλῆθος, τὸ δικαστήριον to come before the people, before the court, Plat.
  • IIIof things and events, to come to an end, turn out, like ἀποβαίνω, ἐκβαίνω, Hdt., etc.
  • • 2to come to, pass over to, εἴς τινα Hdt.
• Baor1 ἀνέβησα is used as aor. to ἀναβιβάζω in causal sense, to make to go up, esp. to put on shipboard, Il., Pind.; so mid. ἀνεβήσετο Od.