προστάσσω
προστάσσω, προστάττω, order (verb)
- I c. acc. pers.,
- 1 place or post at a place, χωρεῖτε οἷ προστάσσομεν (sc. ὑμᾶς) E. Or. 1678: —Pass., προσταχθέντα . . πύλαις A. Th. 527, cf. S. Ant. 670; ᾗ ἄν τις προσταχθῇ Th. 2.87, cf. 7.70.
- 2 attach to, πρὸς τοῖσι ἔθνεσι τοὺς πλησιοχώρους π. attaching to certain tribes their next neighbours, Hdt. 3.89; π. τινάς τινι assign them to his command, Th. 5.8, cf. X. Cyr. 7.1.20:—Pass., Ἰνδοὶ προσετετάχατο . . Φαρναζάθρῃ Hdt. 7.65; κατὰ τέλη στρατηγῷ τινι προστεταγμένοι Th. 6.42.
- 3 reversely, ἐπὶ μὲν τῇ [μοίρῃ] ἑωυτὸν π. appointed himself to the one part as their head, Hdt. 1.94; π. ἄρχοντά τισι appoint as commander over them, Th. 6.93: with dat. omitted, Id. 3.16, 8.23:—Pass., ib. 8.
- II c. acc. rei, command, prescribe, enjoin, περὶ βοηθείας ἢ ἄλλο τι προστάττοντες τῆσι πόλεσι IG 1(2).57.43; ἑκάστῳ ἔργον π., αὑτῷ πόνον π., Hdt. 1.114, E. Ion 1176, cf. X. Cyr. 4.5.25; πολὺ ἔργον π. ὡς τηλικῷδε Pl. Prm. 136d, etc.; πολλὰς ἐπιμελείας Arist. Pol. 1299b8; π. μνᾶς ἕξ prescribe 6 minae, Id. EN 1106b2; τισὶ περί τινος π. D. 19.71:—Pass., τοῖσι δὲ ἵππος προσετέτακτο to others orders had been given to supply cavalry, Hdt. 7.21, cf. A. Eu. 208; τὰ προσταχθέντα orders given, Hdt. 2.121.δʹ, cf. Isoc. 3.13; τὸ προστεταγμένον Hdt. 9.104; τὸ προσταχθέν Id. 1.114, S. Ph. 1010; τὰ προσταχθησόμενα X. Mem. 3.5.6: abs., προσταχθὲν αὐτῷ the order having been given him, Lys. 30.2, cf. D. 50.12; πλείω τῶν ὑπὸ τῆς πόλεως προσταττομένων δαπανᾶσθαι Lys. 25.13.
- 2 c. dat. pers. et inf., command, order one to do, Hdt. 5.105, 9.99, S. OC 1018, Th. 7.29, X. Cyr. 8.6.3, PEnteux. 6.4 (iii B.C.), etc.; the dat. must be supplied in Hdt. 1.80, S. OC 494, etc.:—Pass., impers., ἐκέλευε τοῖσι προσετέτακτο ταῦτα πρήσσειν διαταμεῖν Hdt. 7.39; ὁ βασιλεὺς . . ἢ ἄλλος τις οἷς προστέτακται περὶ τούτων IG 1(2).94.19.
- 3 c. acc. et inf., E. Hel. 890; both usages in successive clauses, ὅσα οἱ νόμοι π. τοὺς προσήκοντας ποιεῖν, ἡμῖν π. καὶ ἀναγκάζουσι ποιεῖν D. 43.59:—Pass., to be ordered to do, τέσσερες . . κῶμαι . . τοῖσι κυσὶ προσετετάχατο σιτία παρέχειν Hdt. 1.192, etc.; ὥσπερ προσετάχθησαν (sc. ἐξεργάσασθαι) Th. 5.75.
- 4 abs., command, order, opp. ὑπηρετέω, Arist. Top. 129a12:—Pass., receive orders, ib. 14; οἱ προστεταγμένοι Th. 1.136.
- III Astrol., correl. of ἀκούω V, Ptol. Tetr. 35, Heph.Astr. 1.9 [? 1.38], Serapio in Cat.Cod.Astr. 8(4).226.
1) dazu anordnen, stellen, bes. von Aufstellung der Soldaten, πέμπταισι προσταχθέντα πύλαις, Aesch. Spt. 509, wie Soph. Ant. 666 ; χωρεῖτε ἕκαστος οἷ προστάσσομεν, Eur. Or. 1678 ; dah. wozu rechnen, zu einer Klasse oder Partei zählen, τινὰ πρός τινα, Her. 3.89, τινά τινι, 7.65 ; Ἰνδοὶ προσετετάχατο Φαρναζάθρῃ ; auch μοίρῃ τινὶ προστάσσειν ἑωυτόν, sich zu einer Partei schlagen, 1.94 ; auch ἄρχοντα, dazu einsetzen, vorsetzen, Thuc. 8.23, 87 ; vgl. auch Plat. Legg. VI.784a.
2) dazu anordnen, gebieten, befehlen ; ἔστιν ἡμῖν τοῦτο προστεταγμένον, Aesch. Eum. 208 ; χὤτι δεῖ πρόστασσε δρᾶν, Soph. O.C. 495, vgl. 1022 ; ὃς οὐδὲν ᾔδη πλὴν τὸ προσταχθὲν ποιεῖν, Phil. 998, σοὶ προστάσσω μένειν, Eur. Suppl. 589 ; τί προστετάχθαι δρᾶν ; Phoen. 738 ; u. in Prosa : τινί τι, Her. u. Folgde ; mit folgdm inf., Her. 7.39, 9.99 ; auch mit acc. c. inf., Xen. Mem. 1.7.4 ; bes. wie imperare, Einem Etwas auflegen zu leisten, τοῖσι προσετέτακτο ἵππος, es war ihnen Reiterei zu stellen aufgelegt, Her. 7.21 ; τὸ προστεταγμένον, τὰ προσταχθέντα, Befehle, Aufträge, 2.121, 4.9, 104 ; προσταχθέν, da es befohlen worden, Xen. Hell. 2.5.35 ; vgl. οὕτως ἐξ Ἀλεξάνδρου προστεταγμένον, Arr. An. 7.3.6 ; πολὺ ἔργον προστάττεις ὡς τηλικῷδε, Plat. Parm. 136d ; εἰ ἄρα προστάττοι τὸ ἐνύπνιον ταύτην τὴν δημώδη μουσικὴν ποιεῖν, Phaed. 61a, u. oft ; ἡ ἀποδημία ἡ νῦν ἐμοὶ προστεταγμένη, 67c ; τὰ προσταχθέντα δρᾶν, Polit. 305d ; τῷ πρεσβυτέρῳ νεωτέρων πάντων ἄρχειν προστετάξεται, Rep. V.465a ; Xen. u. Folgde.
- Ic. acc. pers.,
- 1to place or post at a place, χωρεῖτε οἷ προστάσσομεν (sc. ὑμᾶς) Eur.:—Pass., προσταχθείς πύλαις Aesch., etc.
- 2to attach to, assign to, Hdt.; πρ. τινάς τινι to assign them to his command, Thuc.:—Pass., Ἰνδοὶ προσετετάχατο Φαρναζάθρῃ Hdt.
- 3reversely, πρ. ἄρχοντα to appoint as commander over others, Hdt.
- IIc. acc. rei, to give as a command, prescribe, enjoin, ἔργον, πόνον πρ. τινί Hdt., etc.:—Pass., τοῖσι δὲ ἵππος προσετέτακτο to others orders had been given to supply cavalry, Hdt.; τὰ προσταχθέντα orders given, Hdt.; τὸ προστεταγμένον Hdt.; τὰ προσταχθησόμενα orders that will be given, Xen.:—absol., προσταχθέν μοι the order having been given me, Dem.
- 2c. dat. pers. et inf. to command, order one to do, Hdt., etc.:—Pass., impers., προσετέτακτό τινι πρήσσειν Hdt.
- 3c. acc. et inf., Eur.:—Pass. to be ordered to do, Hdt.: absol. to receive orders, Thuc.
-
…καὶ θωπεύειν πατρίδα χαλεπαίνουσαν ἢ πατέρα, καὶ ἢ πείθειν ἢ ποιεῖν ἃ ἂν κελεύῃ, καὶ πάσχειν ἐάν τι προστάττῃ παθεῖν ἡσυχίαν ἄγοντα, ἐάντε τύπτεσθαι ἐάντε δεῖσθαι, ἐάντε εἰς πόλεμον ἄγῃ τρωθησόμενον ἢ ἀποθανούμενον, ποιητέον ταῦτα ,…
Plato, Crito
-
…; ἔφη. ἃ σὺ λέγεις, ἔμοιγε δοκῶ · σκοπῶμεν δὲ βέλτιον. οὐχ ὡμολόγηται τοὺς ἄρχοντας τοῖς ἀρχομένοις προστάττοντας ποιεῖν ἄττα ἐνίοτε διαμαρτάνειν τοῦ ἑαυτοῖς βελτίστου, ἃ δʼ ἂν προστάττωσιν οἱ ἄρχοντες δίκαιον εἶναι τοῖς ἀρχομένοις ποιεῖν ;…
Plato, Republic
-
…οὖν μοι καὶ ἀπόκριναι, ὅ τι ἄν σε ἐρωτῶ. ἀπήγαγες Πολέμαρχον ἢ οὔ ; τὰ ὑπὸ τῶν ἀρχόντων προσταχθέντα δεδιὼς ἐποίουν. ἦσθα δʼ ἐν τῷ βουλευτηρίῳ, ὅτε οἱ λόγοι ἐγίγνοντο περὶ ἡμῶν ; ἦ. πότερον συνηγόρευες…
Lysias, Speeches
-
…ἔργον εἶναι. εἶεν, ἦν δʼ ἐγώ. οὐκοῦν καὶ ἀρετὴ δοκεῖ σοι εἶναι ἑκάστῳ ᾧπερ καὶ ἔργον τι προστέτακται ; ἴωμεν δὲ ἐπὶ τὰ αὐτὰ πάλιν · ὀφθαλμῶν, φαμέν, ἔστι τι ἔργον ; ἔστιν. ἆρʼ οὖν…
Plato, Republic
-
…. ἀλλὰ τοῖς περὶ τὴν τοῦ γενομένου τροφήν τε καὶ παιδείαν ἐν ᾗ καὶ σὺ ἐπαιδεύθης ; ἢ οὐ καλῶς προσέταττον ἡμῶν οἱ ἐπὶ τούτῳ τεταγμένοι νόμοι, παραγγέλλοντες τῷ πατρὶ τῷ σῷ σε ἐν μουσικῇ καὶ γυμναστικῇ παιδεύειν ; καλῶς…
Plato, Crito
-
…δὲ ἀποψηφιεῖσθε, ὀφθήσεσθε τῶν αὐτῶν ἔργων ἐπιθυμηταὶ τούτοις ὄντες, καὶ οὐχ ἕξετε λέγειν ὅτι τὰ ὑπὸ τῶν τριάκοντα προσταχθέντα ἐποιεῖτε · νυνὶ μὲν γὰρ οὐδεὶς ὑμᾶς ἀναγκάζει παρὰ τὴν ὑμετέραν γνώμην ψηφίζεσθαι. ὥστε συμβουλεύω μὴ τούτων ἀποψηφισαμένους ὑμῶν…
Lysias, Speeches
-
…· νῦν δὲ παρὰ τοῦ ποτε καὶ λήψεσθε δίκην, εἴπερ ἐξέσται τοῖς τριάκοντα λέγειν ὅτι τὰ ὑπὸ τῶν τριάκοντα προσταχθέντα ἐποίουν ; καὶ μὲν δὴ οὐκ ἐν τῇ οἰκίᾳ ἀλλʼ ἐν τῇ ὁδῷ, σῴζειν τε αὐτὸν καὶ τὰ τούτοις…
Lysias, Speeches
-
…τουτοισὶ δοῦναι δίκην ; καὶ μὴν οὐδὲ τοῦτο εἰκὸς αὐτῷ πιστεύειν, εἴπερ ἀληθῆ λέγει φάσκων ἀντειπεῖν, ὡς αὐτῷ προσετάχθη. οὐ γὰρ δήπου ἐν τοῖς μετοίκοις πίστιν παρʼ αὐτοῦ ἐλάμβανον. ἔπειτα τῷ ἧττον εἰκὸς ἦν προσταχθῆναι ἢ ὅστις…
Lysias, Speeches
-
…ὑπολαβών. καὶ τί, ἔφη, δεῖται μάρτυρος ; αὐτὸς γὰρ Θρασύμαχος ὁμολογεῖ τοὺς μὲν ἄρχοντας ἐνίοτε ἑαυτοῖς κακὰ προστάττειν, τοῖς δὲ δίκαιον εἶναι ταῦτα ποιεῖν. τὸ γὰρ τὰ κελευόμενα ποιεῖν, ὦ Πολέμαρχε, ὑπὸ τῶν ἀρχόντων…
Plato, Republic
-
…ναύτης ; ὡμολόγηται. οὐκ ἄρα ὅ γε τοιοῦτος κυβερνήτης τε καὶ ἄρχων τὸ τῷ κυβερνήτῃ συμφέρον σκέψεταί τε καὶ προστάξει, ἀλλὰ τὸ τῷ ναύτῃ τε καὶ ἀρχομένῳ. συνέφησε μόγις. οὐκοῦν, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Θρασύμαχε…
Plato, Republic