θεῖος

θεῖος (A), α, ον: late Ep. θέειος Procl. H. 2.16; θεήϊος Bion Fr. 15.9; late Aeol. θήϊος Epigr.Gr. 989.4 (Balbilla); Lacon. σεῖος (v. infr. Ι.3): Comp. and Sup. θειότερος, -ότατος, freq. in Pl., Phdr. 279a, Mx. 244d, al.: (θεός):

• • • 1 of or from the gods, divine, γένος Il. 6.180; ὀμφή 2.41; Ὄνειρος ib. 22; ἐπιπνοίαις A. Supp. 577, cf. Pl. R. 499c; μάστιξ A. Pr. 682; μανία S. Aj. 611 (lyr.); νόσος ib. 185 (lyr.) (but θ. νόσος, of a dust-storm, Id. Ant. 421); κίνδυνοι And. 1.139; θ. τινὶ μοίρᾳ by divine intervention, X. HG 7.5.10; θ. τύχῃ γεγονώς Hdt. 1.126; θ. τύχῃ χρεώμενος Id. 3.139; θ. κἀπόνῳ τύχῃ, of an easy death, S. OC 1585; ἐκ θ. τύχης Id. Ph. 1326; ἔμαθε ὡς θ. εἴη τὸ πρῆγμα Hdt. 6.69; ὁ θ. νόμος Th. 3.82; φύσις θ. SIG 1125.8 (Eleusis), cf. 2 Ep.Pet. 1.4; appointed of God, βασιλῆες Od. 4.691; σκῆπτρον given by God, S. Ph. 139 (lyr.); v. infr. 2.
    • 2 belonging or sacred to a god, holy, ἀγών, χορός, Il. 7.298, Od. 8.264; under divine protection, πύργος, δόμος, Il. 21.526, Od. 4.43; of heralds and bards, Il. 4.192, Od. 4.17, al.; so perh., of kings, ib. 691.
    • 3 more than human, of heroes, Ὀδυσσεύς Il. 2.335, al., Cratin. 144.4 (lyr.); θ. ἀνήρ Pi. P. 6.38, A. Ag. 1548 (lyr.), Pl. R. 331e, Men. 99d (esp. at Sparta (Lacon. σεῖος), Arist. EN 1145a29; ὦ θεῖε (in the mouth of a Spartan) Pl. Lg. 626c); μετὰ σοῦ τῆς θείας κεφαλῆς Id. Phdr. 234d, cf. Them. Or. 9.128a, Lib. Or. 19.66.
    • • b of things, excellent, θεῖον ποτόν Od. 2.341, 9.205; ἁλὸς θείοιο Il. 9.214; θ. πρήγματα marvellous things, Hdt. 2.66; ἐν τοῖσι θειότατον Id. 7.137.
    • 4 = Lat. divinus (or sacer), Imperial, διατάξεις prob. in BGU 473.5 (200 A.D.), etc.; θησαυροί PLips. 62ii14 (iv A.D.); θ. ὅρκος oath by the Emperor, POxy. 83.6 (iv A.D.), etc.; θειότατος, of living Emperors, Inscr.Prien. 105.22 (9 B.C.), etc.
    • • b = Lat. divus, of deified Emperors, θ. Σεβαστός Edict.Claud. ap. J. AJ 19.5.3, cf. Inscr.Perg. 283 (iii A.D.), Lyd. Mag. 2.3.
  • II as Subst., θεῖον, τό, the Divinity, Hdt. 1.32, 3.108, al., A. Ch. 958 (lyr.); τοῦ θ. χάριν Th. 5.70; ἡμαρτηκότα εἰς τὸ θ. Pl. Phdr. 242c.
  • • 2 in an abstract sense, divinity, κεκοινώνηκε . . τοῦ θ. ib. 246d; ἢ μόνον μετέχει τοῦ θ. …, ἢ μάλιστα [ἄνθρωπος] Arist. PA 656a8, etc.; κατὰ θεῖον or κατά τι θ., Aen.Gaz. Thphr. p.37 B., p.4 B.
    • 3 θεῖα, τά, the acts of the gods, course of providence, S. Ph. 452, etc.; τὰ θ. θνητοὺς ὄντας εὐπετῶς φέρειν S. Fr. 585; τὰ θ. μὴ φαύλως φέρειν Ar. Av. 961.
    • • b matters of religion, ἔρρει τὰ θ. religion is no more, S. OT 910 (lyr.), cf. OC 1537, X. Cyr. 8.8.2, etc.
      • c inquiries concerning the divine, Pl. Sph. 232c; τὰ φανερὰ τῶν θείων, i.e. the heavenly bodies, Arist. Metaph. 1026a18, cf. GA 731b24, Ph. 196a33 (Sup.), EN 1141b1.
  • III Adv. θείως by divine providence, θ. πως X. Cyr. 4.2.1, etc.; θειοτέρως by special providence, Hdt. 1.122; μᾶλλόν τι καὶ -ότερον ib. 174.
  • • 2 divinely, excellently, εὖ γε καὶ θ. Pl. Tht. 154d; θείως εἰρῆσθαι Arist. Metaph. 1074b9.

θεῖος (B), ὁ,

• oneʼs fatherʼs or motherʼs brother, uncle, E. IT 930, Ar. Nu. 124, And. 1.18, 117, Pl. Chrm. 154b, Men. 5 D., etc.; ὁ πρὸς μητρὸς θ. Is. 5.10; πρὸς πατρός Ph. 2.172. (Cf. τήθη.)

2. θεῖος -ου, ὁ oom.

θεῖος ¹, α, ον, göttlich ;
   a) göttliches Geschlechts, Ursprungs, von einer Gottheit abstammend, θεῖον γένος, Il. 6.180 ; übh. von einem Gotte kommend, herrührend, ὀμφή 2.41 ; θείᾳ μοίρᾳ, durch göttliche Fügung ; θείαις ἐπιπνόαις Aesch. Suppl. 572, der sogar θείας Ἥρας sagt, 559 ; νόσος, von den Göttern verhängt, Soph. Aj. 185, wie μανία 605 ; παθήματα Phil. 192 ; σὺ γὰρ νοσεῖς τόδʼ ἄλγος ἐκ θείας τύχης 1326 ; θείᾳ κἀπόνῳ τύχῃ O.C. 1581. So auch τὸ θεῖον Διὸς σκῆπτρον Phil. 139 ; ἔμαθε, ὡς θεῖον εἴη τὸ πρῆγμα, daß es von den Göttern herrühre, Her. 6.69 ; ἔκ τινος θείας ἐπιπνοίας Plat. Rep. VI.499a. S. unten τὸ θεῖον.
   b) unter göttlichem Schutze stehend, wie die Könige u. Sänger u. Herolde, Od. 4.691 u. oft bei Hom.; auch ἅλς, πύργος, Il. 9.214, 21.526 ; einer Gottheit geweiht, heilig, ἀγών, χορός, 7.298, Od. 8.264 ; μοῦσα Soph. Tr. 639 ; ἅγνευμα Eur. El. 256.
   c) bes. alles über die gewöhnlichen Kräfte des Menschen Hinausgehende, übermenschlich, übernatürlich, göttlich groß, stark, schön, übh. von jedem in seiner Art Vortrefflichen ; von verschiedenen Helden ; Hom. auch θεῖος ὑφορβός, Od. 16.1 ; selbst von leblosen Dingen, θεῖον ποτόν, ein göttlicher Trank, od.; ἀνήρ Pind. P. 6.38, wie Aesch. Ag. 1527 u. A.; vgl. Plat. Men. 99d καὶ αἵ γε γυναῖκες τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας θείους καλοῦσι, καὶ οἱ Λάκωνες, ὅταν τινὰ ἐγκωμιάζωσιν ἀγαθὸν ἄνδρα, θεῖος ἀνήρ, φασίν, οὗτος ; Legg. I.626c, II.666d ; θεῖος μάντις Soph. O.R. 298 ; τέθνηκε θεῖον Ἰοκάστης κάρα 1235 ; Ggstz τοῖς ἀνθρωπείοις καὶ τοῖς θείοις Plat. Symp. 187e ; λόγους θείους τε καὶ ἀνθρωπίνους Phaedr. 259d. – Bes. τὸ θεῖον, das göttliche Wesen, die göttliche Vorsehung, wenn man von der Wirkung, der Macht der Götter spricht, ohne einen bestimmten Gott nennen zu können od. zu wollen, τὸ θεῖον πᾶν φθονερόν Her. 1.32, τοῦ θείου ἡ προνοίη 3.108 ; τοῦ θείου χάριν, des Gottesdienstes halber, Thuc. 5.70 ; ὥς τι ἡμαρτηκότα εἰς τὸ θεῖον Plat. Phaedr. 242c ; vgl. noch Xen. Cyr. 4.2.15, Hell. 7.5.13 u. κατὰ τὸ θεῖον unter κατά ; Plat. vrbdt auch τὸ δαιμόνιον καὶ τὸ θεῖον, Rep. II.382e ; – τὰ θεῖα, göttliche, heilige, überirdische Dinge, τὰ θεῖα ζητεῖν, sich mit der Erforschung des Ueberirdischen beschäftigen, Xen. Cyr. 8.8.2 ; περὶ τῶν θείων ὅσʼ ἀφανῆ τοῖς πολλοῖς Plat. Soph. 232b.
Bei DC. u. ε. Sp. ist θεῖος das röm. divus. – Komparat. θειότερος, öfter Plat., z.B. δύναμις Crat. 397c ; Superl., εἰ πάντων τῶν βίων ἐστὶ θειότατος Phi. 33c, öfter.
• Adv. θείως , göttlich, εὖ γε καὶ θείως Plat. Theaet. 154d ; ἵνα θειοτέρως δοκιῃ τοῖσι Πέρσῃσι περιεῖναι, mehr durch eine göttliche Bestimmung, Her. 1.122 ; durch eine göttliche Fügung, zufällig, θείως πως ἀφικνοῦνται Xen. Cyr. 4.2.1 ; Hell. 7.5.10.

θεῖος ², ὁ, Oheim, Vater-, u. gew. Mutterbruder, wie Antiph. 1.117 ; ὁ πρὸς μητρὸς θεῖος Isae. 5.10 ; vgl. Eur. I.T. 930 ; Plat. Charm. 154b, Gorg. 471b ; Xen. Cyr. 1.4.9.

θεῖος

-η, -ον

[θεός.]

• • 1

    Partaking of the nature of the gods, divine, immortal: θείοιο γέροντος (Proteus) Od. 4.395.

  • 2

    Consisting of gods: ἀγῶνα (see ἀγών 1.a) Il. 7.298, Il. 18.376.

  • 3

    Connected with the gods, sacred: ἁλός Il. 9.214 (perh. as used for purifying sacrifices): χορόν Od. 8.264 (app. from the dance being regarded as a matter of ritual).

  • 4

    Of divine origin, from a divine source, divine: Ὄνειρος Il. 2.22, 56, ὀμφή Il. 2.41, γένος Il. 6.180, πύργου Il. 21.526 (app. as god-built; see 446 and cf. Il. 7.452, Il. 8.519): ὄνειρος Od. 14.495.

    Applied to persons of divine descent: Ἴλου Il. 10.415 (he was descended from Zeus; see Il. 20.215-232), Ἡρακλῆος Il. 15.25, Il. 20.145, ἀνδρὸς θείοιο Ἀχιλλῆος Il. 16.798, Πηλεΐδαο Il. 17.199, Ἀχιλλῆος Il. 19.279, 297: Ἐνιπῆος Od. 11.238 (since all rivers spring from Zeus).

  • 5

    Applied to kings as holding their office from Zeus Od. 4.621, 691, Od. 16.335.

    To heralds as under his special protection Il. 4.192, Il. 10.315.

    To bards as singing by divine inspiration Il. 18.604: = Od. 4.17, Od. 1.336, Od. 8.43, 47, 87, 539, Od. 13.27, Od. 16.252, Od. 17.359, Od. 23.133, 143, Od. 24.439.

  • 6

    Applied as a mere epithet of honour to Odysseus Il. 2.335, Il. 9.218, Il. 10.243, Il. 11.806: Od. 1.65, Od. 2.233, 259, Od. 3.398, Od. 4.682, etc.

    To Oïleus Il. 13.694 = Il. 15.333.

    To Thoas Il. 14.230.

    To Munes Il. 19.296.

  • 7

    Denoting a superlative degree of excellence or beauty: ποτόν Od. 2.341, Od. 9.205, δόμον Od. 4.43.

θεῑος

• • a divine Διὸς πρὸς ὄρνιχα θεῖον eagle O. 2.88 “φὴρ θεῖος” Cheiron P. 4.119 ἄστυ χρυσοθρόνου διανέμειν θεῖον Κυράνας P. 4.261
  • b god like ὁ θεῖος ἀνὴρ Antilochos P. 6.38

θεῖος (θεός): of the gods, god - like, sacred; of anything belonging or related to, given or sent by, the gods, γένος (the Chimaera), Il. 6.180; ὄνειρος, Il. 2.22; also of things consecrated to them or under their protection, χορός, Od. 8.264; κήρῡξ, Il. 4.192; ἀοιδός, Od. 1.336; then of persons, θεῖοι βασιλῆες, Od. 4.691; and even of things excellent in a high degree, ποτόν, Od. 2.341; δόμος, Od. 4.43.

θεῖος, α, ον comp. and Sup. θειότερος, -ότατος, θεώτερος being comp. of θεός θεός

• • • 1of or from the gods, sent by the gods, issuing from them, divine, Hom., Hdt., Attic; θ. νόσος of a whirlwind, Soph.; θείᾳ τινὶ μοίρᾳ by divine intervention, Xen.; so, θείῃ τύχῃ Hdt.:— appointed of God, βασιλῆες Od.
    • 2belonging or sacred to a god, in honour of a god, holy, Hom.: under divine protection, δόμος Hom.; of heralds and minstrels, Hom.
    • 3like θεσπέσιος, ἱερός, Lat. divinus, of anything more than human, wondrous: of heroes, divinely strong, great, beautiful, etc., Hom.; and as a mere mark of respect, excellent, θεῖος ὑφορβός Od.; so, θ. πρήγματα marvellous things, Hdt.; ἐν τοῖσι θειότατον one of the most marvellous things, Hdt.; so, at Sparta, θεῖος (or rather σεῖος) ἀνήρ was a title of distinction, Plat., Arist.
  • IIas Subst., θεῖον, ου, τό, the Divine Being, the Divinity, Deity, Hdt., Aesch.
  • • 2θεῖα, τά, divine things, the acts and attributes of the gods, the course of providence, Soph., Ar., etc.: religious observances, Xen.; ἔρρει τὰ θεῖα religion is out of date, Soph.
  • IIIadv. θείως, by divine providence, Xen.; θειοτέρως by special providence, Hdt.

θεῖος2 .θεῖος, ὁ,

• oneʼs fatherʼs or motherʼs brother, uncle, Lat. patruus and avunculus, Eur., etc.