χράω

χράω, to fall upon, attack, assail

χράω2, χράω, (of a god) proclaim an oracle; (mid.) (of a person) consult an oracle

χράω (A), used in Ep. only in aor. 2,

fall upon, attack, assail, c. dat. pers., στυγερὸς δέ οἱ ἔχραε δαίμων Od. 5.396; τίς τοι κακὸς ἔχραε δαίμων; 10.64; so ἠϊθέοις οὐκ ἔστι τόσος πόνος, ὁππόσος ἡμῖν . . ἔχραε AP 5.296 (Agath.): cf. ἐπιχράω (B).
- II c. acc. rei, inflict upon a person, κακὸν δέ οἱ ἔχραε κοῖτον Nic. Th. 315.
- III c. inf., conceive a desire to . ., τίπτε σὸς υἱὸς ἐμὸν ῥόον ἔχραε κήδειν ἐξ ἄλλων; why did he want (or needed he) to vex my stream of all others? Il. 21.369; μνηστῆρες . ., οἳ τόδε δῶμα ἐχράετʼ ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν ye suitors . ., who have become so eager to . ., Od. 21.69. (For signfs. Ι, ΙΙ, cf. ζαχρηής; for ΙΙΙ perh. cf. χρή, κέχρημαι (χράομαι, χρῇ, χρῇς.)

χράω (B).

FORMS: contr. χρῇ S. El. 35, Ion. χρᾷ Hdt. 1.62 (also Luc. DMort. 10[3].2); inf. χρᾶν Hdt. 8.135 (also Luc. Alex. 19); Ion. part. χρέων h.Ap. 253, fem. χρέωσα Hdt. 7.111; Ep. χρείων Od. 8.79, h.Ap. 396: impf. ἔχραον Pi. O. 7.92 (v.l. ἔχρεον), A.R. 2.454; 3sg. ἔχρη Tyrt. 3.3, Hermesian. 7.89, A.R. 1.302 (ἐξ-) S. OC 87: fut. χρήσω h.Ap. 132, Hdt. 1.19, A. Ag. 1083: aor. ἔχρησα Hdt. 4.156, etc.:—Pass., aor. ἐχρήσθην Id. 1.49, etc.: pf. κέχρησμαι (v.l. κέχρημαι) Id. 4.164, 7.141: plpf. ἐκέχρηστο (v.l. ἐκέχρητο) Id. 2.147, 151, 3.64, etc.:—Med., χρῶμαι Th. 1.126, etc., Ion. χρέομαι Hdt., inf. χρέεσθαι 1.157 (χρᾶσθαι ib. 172); part. χρεώμενος 4.151: impf. 3pl. ἐχρέωντο (v.l. ἐχρέοντο) 4.157, 5.82: fut. χρήσομαι Od. 10.492, etc.
- I in Act. of the gods and their oracles, proclaim, abs., χρείων μυθήσατο Φοῖβος 8.79: χρείων ἐκ δάφνης γυάλων ὕπο Παρνησοῖο h.Ap. 396: c. acc. rei, χρήσω ἀνθρώποισι Διὸς βουλήν ib. 132, cf. Thgn. 807, Pi. l.c., Plot. 2.9.9; ἡ Πυθίη οἱ χρᾷ τάδε Hdt. 1.55, cf. 4.155; χρῆσεν οἰκιστῆρα Βάττον proclaimed him the colonizer, Pi. P. 4.6; also in Trag., ὁ χρήσας A. Eu. 798; χρήσειν ἔοικεν ἀμφὶ τῶν αὑτῆς κακῶν Id. Ag. 1083; χρῇ μοι τοιαῦθʼ ὁ Φοῖβος S. El. 35; σοὶ δʼ οὐκ ἔχρησεν οὐδέν E. Hec. 1268; χ. φόνον Id. El. 1267: also c. acc. cogn., χ. χρησμόν Id. Ph. 409; ὑμνῳδίαν Id. Ion 681 (lyr.): c. inf., warn or direct by oracle, ἔχρησας ὥστε τὸν ξένον μητροκτονεῖν A. Eu. 202; without ὥστε, ib. 203; χρήσαντʼ ἐμοὶ . . ἐκτὸς αἰτίας κακῆς εἶναι that I should be . ., Id. Ch. 1030; c. inf. aor., Ar. V. 159: rare in Att. Prose, τάδε ὁ Ἀπόλλων ἔχρησεν IG 1(2).80.10; τὸν Ἀπόλλω ταύτην τὴν γῆν χρῆσαι οἰκεῖν Th. 2.102; τοῦ θεοῦ χρήσαντος Id. 5.32, cf. Lycurg. 99; ἔχρησεν ὁ θεός SIG 1044.5 (Halic., iv/iii B. C.); ὁ θεὸς ἔχρησε IG 42(1).122.78 (Epid., iv B. C.).
- II Pass., to be declared, proclaimed by an oracle, τίς οὖν ἐχρήσθη; E. Ion 792; mostly of the oracle delivered, τὰ ἐκ Δελφῶν οὕτω τῷ Κροίσῳ ἐχρήσθη Hdt. 1.49; τὰ χρηστήρια ταῦτά σφι ἐχρήσθη Id. 9.94; ἠπίως χρησθῆναι Id. 7.143; τὸ χρησθέν, τὰ χρησθέντα, the response, Id. 1.63, 7.178; ἐν Πυθῶνι χρησθὲν παλαίφατον Pi. O. 2.39; πεύθου τὰ χρησθέντʼ S. OT 604; χρησθὲν αὐτῷ ἐν Νεμέᾳ τοῦτο παθεῖν since it was foretold him by an oracle that . . Th. 3.96; ἃ τοῦδʼ ἐχρήσθη σώματος which were declared about it, S. OC 355; τὸν κεχρησμένον θάνατον Hdt. 4.164 (-χρημ- codd.); τοῦ κακοῦ τοῦ κεχρησμένου Id. 7.141 (v.l. -χρημ-): impers., c. inf., καί σφι ἐχρήσθη ἀνέμοισι εὔχεσθαι ib. 178: c. acc. et inf., ἐκέχρηστό σφι . . τοῦτον βασιλεύσειν Id. 2.147; c. inf. aor., Id. 7.220.
- III Med., of the person to whom the response is given, consult a god or oracle, c. dat., ψυχῇ χρησόμενος Θηβαίου Τειρεσίαο Od. 10.492, 565; χ. θεῷ, χρηστηρίοισι, μαντηΐῳ, Hdt. 1.47, 53, 157; τῷ θεῷ Aeschin. 3.124; χ. μάντεσι Μούσαις Ar. Av. 724 (anap.), cf. Pl. Lg. 686a; ὅσοι μαντικὴν νομίζοντες οἰωνοῖς χρῶνται X. Mem. 1.1.3; χ. χρηστηρίῳ εἰ . . inquire at the oracle whether . ., Hdt. 3.57: abs., ὑπέρβη λάϊνον οὐδὸν χρησόμενος Od. 8.81, cf. h.Ap. 252, 292; ἀπέστειλε ἄλλους χρησομένους Hdt. 1.46; οἱ χρώμενοι the consulters, E. Ph. 957; χρωμένῳ ἐν Δελφοῖς Th. 1.126; also χ. περὶ τοῦ πολέμου Hdt. 7.220, cf. 1.85, 4.150, 155, etc.; κεχρημένος having inquired of an oracle, Arist. Rh. 1398b33: c. inf., σωφρονεῖν κεχρημένον being divinely warned to be temperate, A. Pers. 829, cf. Marcellin. Vit.Thuc. 6: later simply, receive a divine revelation, Plot. 5.3.14.—Hom. has the word in this sense only in Od.: the Act. only in pres. part. χρείων (fut. χρήσω h.Ap. 132): the Med. only in part. fut. χρησόμενος.
B furnish with a thing, in which sense the pres. was κίχρημι, D. 53.12, Plu. Pomp. 29; Cret. 3sg. κίγχρητι Inscr.Cret. 1 xxiii 3 (Phaestus, ii B. C.); Delph. 3sg. pres. subj. κιχρῇ Schwyzer 324.17 (iv B. C.): aor. χρέη ib. 13; pres. part. κιχρέντε ib.adn. (rarely χρηννύναι, χρηννύω, Thphr. Char. 5.10, 10.13: Med., χρηννυόμεθα PCair.Zen. 304.4 (iii B. C.)): fut. χρήσω Hdt. 3.58: aor. ἔχρησα ibid., 6.89, Ar. Th. 219, X. Mem. 3.11.18, Lys. 19.24, IG 1(2).108.16, etc. (3sg. written ἔκχρησεν IG 12(3).1350.4 (Thera)); imper. χρῆσον Ar. Ra. 1159, Pl. Com. 205: pf. κέχρηκα Men. 461, 598, Plb. 29.21.6 ( = D.S. 31.10): plpf. ἐκεχρήκει App. BC 2.29:—Pass., pf. κέχρημαι (δια-) D. 27.11:—Med., pres. κίχρᾰμαι Plu. Vit.pud. 2.534b; inf. κίχρασθαι Thphr. Char. 30.20: impf. ἐκιχράμην AP 9.584.10: aor. ἐχρησάμην, imper. χρῆσαι E. El. 191 (lyr.), etc.:—furnish the use of a thing, i.e. lend, usu. in a friendly way, δανείζω being the word applied to usurers (but χ. = δανείζω in Antipho Soph. 54), ll. cc.; οὐ δεδωκώς, ἀλλὰ χρήσας Arist. EN 1162b33, cf. LXX Ex. 11.3; ἡ πειρατικὴ δύναμις χρήσασα ταῖς βασιλικαῖς ὑπηρεσίαις ἑαυτήν Plu. Pomp. 24; χ. τὴν ἑαυτοῦ σχολήν τισι Id. Phil. 13; χ. τὰν χέρα, in the formula of manumission, IG 9(1).189, 194 (Tithora):—Med., borrow, τι E. El. 191 (lyr.), Thphr. Char. 30.20: abs., χρησαμένη γὰρ ἔνησα καὶ οὐκ ἔχω ἀνταποδοῦναι Batr. 186; πόδας χρήσας, ὄμματα χρησάμενος having lent feet and borrowed eyes, of a blind man carrying a lame one, AP 9.13 (Pl.Jun.), cf. Pl. Demod. 384b, 384c.
- II = χρηματίζω III, τοῦ χρέοντος γραμματέως CIG 2562.18 (s. v. l., Hierapytna).
For χράω (C), see χράομαι

1 *χράω (seul. à l’impf. 3 sg. ἔχραε et 2 pl. ἐχράετε) toucher légèrement à la surface, effleurer :

1 avec un suj. de pers. tomber sur, fondre sur : τινι, Od. 5, 396 ; 10, 76, sur qqn ; δῶμα χ. ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν, Od. 21, 69, s’abattre sur une maison pour en boire et en manger tout le contenu (sel. d’autres, δῶμα est rég. des deux verbes) ||

2 avec un suj. de ch. : πόνος ἡμῖν ἔχραε, Anth. 5, 297, le malheur s’est abattu sur nous.

Étym. Étymol. inconnue.

2 χράω (f. χρήσω, ao. ἔχρησα. Les contr. sont en η : prés. 3 sg. χρῇ, impf. 3 sg. ἔχρη)

A act. :

1 prêter : τινί τι, Hdt. 6, 89 ; Xén. Mem. 3, 11, 18 ; Plat. Demod. 384b, etc. ; NT. Luc. 11, 5, etc. qqe ch. à qqn pour son usage ; abs. Hdt. 7, 38 ; Plat. Demod. 384e, etc. ; Spt. Ex. 12, 36, etc. ||

2 p. ext. procurer : (κακόν) οἱ ἔχραε κοῖτον, Nic. Th. 315, il lui donna une couche (funeste) ||

B Moy. χράομαι-ῶμαι (f. χρήσομαι, ao. ἐχρησάμην, pf. κέχρημαι, ao. au sens pass. ἐχρήσθην ; les contr. sont en η : prés. χρῶμαι, χρῇ, χρῆται ; inf. χρῆσθαι) prendre une chose en main, se l’approprier, se faire donner pour un usage provisoire, d’où emprunter, prendre à crédit :

I avec l’acc. :

1 se faire prêter, emprunter : τι, Batr. 187 ; Plut. M. 236b, qqe ch. ; παρά τινος, Plut. Agis 18, Ant. 55, etc. emprunter à qqn ; en parl. de décisions que l’on désire recevoir en main de qqn : πάντα χρέεσθαι δι’ ἀγγέλων, Hdt. 1, 99, tout doit lui être transmis par des messagers ; cf. Plat. Demod. 384c ; Luc. Ind. 30 ||

2 p. suite, tirer parti, se servir de ; souv. construit avec un acc. d’obj. interne, qui indique le parti ou l’emploi ; ainsi dans les tours : τί χρήσομαι, χρήσωμαι; etc. Att. que dois-je, que vais-je faire, ou à quoi bon ? τί χρήσεσθε καὶ τί δεῖ ποιεῖν; Dém. 108, que ferez-vous et que faut-il faire ? cf. Plat. Lys. 213c ; Luc. Char. 4 ; ἀπορῶ, οὐκ ἔχω ὅ τι χρήσομαι, Plat. Prot. 321c, je suis dans l’embarras ne sachant que faire ; χρείαν χρῆσθαι πρός τι, Plat. Leg. 787b, tirer parti (de qqn) pour qqe ch. ; χρῆσθαι ὅ τι ἂν βούλωνται, Thc. 2, 4, faire d’eux ce qu’on voudrait, se livrer à discrétion ; ὅτι ἂν δέῃ, Plat. Theæt. 191d, ce qu’il faut ; cf. Plat. Leg. 879a, 914e, Prot. 321c, etc. ; Xén. An. 6, 6, 20 ; Cyr. 8, 1, 5, etc. ||

II avec double rég. : χρωμένους τῷ κτείναντι χρείαν ἣν ἂν ἐθέλωσι, Plat. Leg. 868b, faisant du meurtrier ce qu’ils voudront ; μήτ’ ἄλλην χρείαν μηδεμίαν χρῆσθαι τῷ σώματι, Plat. Clit. 407e, ne faire aucun autre usage de son corps ; πάντα χρ. τινι, Plut. Arat. 43, tirer parti de qqn pour tout ; χρ. τὸ μέγα μηδέν τινι, Plut. Eum. 11, ne tirer parti de qqn pour rien de grand ; νόμιμα πλεῖστα ἀρετῇ χρ. Thc. 5, 105, observer très bien les lois de la justice ; ἐλάχιστα λογισμῷ χρ. Thc. 2, 11, user très peu du raisonnement ; πλείω χρ. θαλάσσῃ, Thc. 1, 3, avoir une plus grande habitude (pour soi-même) de la mer ; σὺ μὴ πάντα θυμῷ χρέω, Hdt. 1, 155, ne t’abandonne pas complètement à la colère ; οὐδέν τινι χρ. Plat. Gorg. 465e, ne tirer aucun parti de qqe ch. ; cf. Thc. 4, 34 ; ὀλίγα ἐχρῆτο τοῖς ἀκατίοις, Xén. Hell. 6, 2, 27, il se servait peu des petites voiles ; ᾧ ἂν βούληται ἕκαστα χρῆσθαι, Xén. Œc. 9, 16, d’employer chaque chose comme il veut ; τὶ ἄλλο χρ., Thc. 2, 4, traiter de qqe autre façon ; avec divers pron. neutres (τοῦτο, etc. Hdt. 1, 210 ; Plat. Leg. 861a, etc. ; ὅ, etc. Xén. Cyr. 1, 5, 12 ; Ages. 6, 6 ; Hell. 6, 1, 15, etc. ; Plat. Eryx. 401b, etc.) ; en ce sens, τί χρήσομαί τινι; Att. ; οὐκ οἶδα ὅτι χρ. τινι, Att. avec un rég. de pers. que dois-je faire de qqn ? je ne sais ce que je dois faire de qqn, c. à d. entreprendre avec lui ; cf. Xén. Cyr. 7, 1, 43 ; An. 1, 3, 18 ; Mem. 4, 3, 10, etc. ; τί χρ. ἐμαυτῷ, ἐμοί, σαυτῷ, αὑτῷ; Att. que dois-je faire de moi, de toi, etc. ? comment m’y prendre avec moi, avec toi, etc. ? cf. Plat. Crit. 45b, Gorg. 486b, etc. ; de même, Hdt. 7, 213 ; Xén. Cyr. 2, 4, 19 ; 1, 6, 2, etc. ; Plat. Rsp. 468a, etc. ||

III avec un dat. se servir de, user de : en parl. de pers. avoir affaire avec, avoir des relations avec : χρ. τινι, avoir des relations avec qqn, Hdt. 7, 6 ; Soph. Tr. 60 ; Xén. Mem. 4, 6, 5 ; Conv. 2, 10 ; Plat. Phæd. 89e, etc. ; en parl. du commerce intellectuel : χρ. Πλάτωνι, Plut. M. 79d, étudier les ouvrages de Platon ou suivre la doctrine de Platon ; en parl. de relations intimes : χρ. γυναικί, Hdt. 2, 181, avoir des relations avec une femme ; cf. Xén. Mem. 2, 1, 30 ; 1, 2, 29 ; Dém. 1367, 20 ; Plut. Pyrrh. 5, etc. ; en parl. du commerce avec un ami : χρ. τινι, Xén. Hier. 5, 2 ; Mem. 4, 8, 11 ; Isocr. 125a, avoir des relations amicales avec qqn ; avec un pron. accompagné d’un attribut : τινὶ χρ. διδασκάλῳ, Eschl. Pr. 322, avoir qqn pour maître ; ἐμοὶ χρ. κριτῇ, Eur. Alc. 801, si on se sert de moi comme juge, c. à d. à mon jugement, d’après moi ; χρ. τινι φίλῳ ou πολεμίῳ, Xén. Cyr. 3, 2, 4, avoir qqn pour ami ou pour ennemi ; en un sens différ. avec ὡς : χρ. τινι ὡς φίλῳ, ὡς πολεμίῳ, Thc. 1, 53 ; Xén. Cyr. 3, 2, 6 ; 4, 2, 8, avoir avec qqn des relations comme avec un ami ou un ennemi, c. à d. le traiter en ami ou en ennemi ; de même avec un adv. : φιλικῶς χρ. τινι, Xén. Mem. 4, 3, 12, traiter qqn en ami ; ὑβριστικῶς χρ. τινι, Dém. 1286, 23, traiter qqn avec insolence ; cf. Xén. Mem. 1, 2, 48 ; 4, 3, 12 ; Cyr. 6, 1, 7, etc. ; χρῆσθαι τινι ἐν ἀπειλῇ, Spt. Job 23, 6, user de menaces envers qqn ; χρῆσθαι ἐξ ἴσου, Dém. 1121, traiter également ; εὐγνωμόνως χρῆσθαι ἑαυτῷ, Xén. Ages. 2, 25, se montrer homme de bien ; en parl. des rapports avec les dieux : χρ. τοῖς θεοῖς, avoir affaire aux dieux, les honorer, les admettre comme divinités, Hdt. 1, 172 ; Plut. M. 420a ; ou être en relations avec eux pour leur adresser une demande, une prière, Hdt. 1, 47 ; Plut. Lyc. 5, 29, etc. ; en parl. d’animaux : ἵππῳ χρῆσθαι, Xén. Conv. 2, 10 ; Hier. 6, 16 ; Plut. M. 1119a, etc. manier le cheval, aller à cheval ; χρ. ἰχθύσι, Plut. M. 668f, user de poissons, c. à d. en manger ; en parl. des organes du corps ou des facultés de l’esprit ou de l’âme : τῇ χειρί, Hdt. 3, 78 ; Soph. Aj. 115, etc. se servir de sa main pour frapper ; οὐ ποδὶ χρησίμῳ χρῆσθαι, Soph. O.R. 878, ne pas se servir d’un pied utile, c. à d. où l’on ne peut se servir du pied, d’où l’on ne peut se tirer ; τῷ σώματι χρ. disposer de son corps, le gouverner de telle ou telle façon, Eschn. 78 ; ou en tirer parti, Plut. Mar. 36 ; ou avec un adj. avoir un corps (faible, etc.) Plut. Brut. 29 ; χρ. δυνάμει, Plat. Leg. 880e, user de ses aptitudes, de ses facultés ; de même construit avec un nom abstrait marquant l’idée d’un sentiment, d’une passion, χρῆσθαι forme une locut. équival. au verbe correspond. au subst. exprimé : χρ. ὀργῇ, Hdt. 1, 137, se laisser aller à la colère ; χρ. ταῖς ἐπιθυμίαις, Thc. 6, 15, s’abandonner à ses passions ; χρ. κόμπῳ, Plut. Rom. 25, être glorieux ; χρ. δόλῳ, Plut. Rom. 29, user de ruse ; χρ. ὕβρει, Plut. Phil. 18, etc. être insolent ; χρ. ὠμότητι, Plut. M. 60, user de cruauté ; χρ. ἀπειλαῖς, Plut. Ant. 39, user de menaces ; χρ. βοῇ, Hdt. 4, 134, ou κραυγῇ, Plut. M. 671b, etc. pousser un cri ; τιμαῖς χρ. Eur. Hipp. 107, honorer ; χρ. ἀλήθεϊ λόγῳ, Hdt. 1, 14, etc. user de sincérité, dire la vérité ; παρρησίᾳ πρός τινα, Plut. M. 190e, user de franchise à l’égard de qqn ; χρ. λόγῳ, dire, Soph. El. 44 ; ou répondre, Plat. Hipp. ma. 299b, Phæd. 95a, etc. ; νόμῳ χρ. Thc. 3, 70 ; 5, 105 ; Soph. Ant. 213, etc. observer la loi ; en parl. d’événements, de circonstances, etc. : εὐτυχίᾳ, Plat. Men. 72a, éprouver du bonheur, être heureux ; χρ. τοῖς κακοῖς, mettre à profit l’adversité, Eur. I.T. 1034 ; ou éprouver l’adversité, Eur. Hec. 738 ; Plut. M. 75c ; χρ. τοῖς ἁμαρτήμασι, Isocr. 180c, tomber dans des fautes ; τοῖς πράγμασι χρ. Att. savoir s’accommoder des circonstances, savoir en user avec elles, les mettre à profit ; ou diriger les affaires, Isocr. 126b ; πολέμῳ, Xén. Hell. 6, 4, 21, avoir la guerre ; en parl. des phénomènes naturels : χρ. γαληνείᾳ, Eur. I.A. 546, avoir du beau temps ; ὄμβροις, Plut. Sert. 8, avoir de la pluie ; χειμῶνι, Thc. 4, 120, essuyer une tempête ; χρ. θείῃ πομπῇ, Hdt. 1, 62, etc. avoir une inspiration divine ; cf. Plut. Crass. 23, etc. ; χρ. ἀργυρίῳ, Xén. Œc. 1, 12 ; 13, 14, etc. ; ou χρήμασι, Xén. Hell. 6, 1, 12, posséder de l’argent ; χρ. τῇ θαλάττῃ, exercer la domination sur la mer, aller et venir librement sur mer, ou simpl. y naviguer, Thc. 1, 3 ; Xén. Ath. 2, 12 ; Plut. Sol. 22, etc. ; χρ. ὁμιλίαις, Plat. Rsp. 550b, fréquenter des compagnies ; en parl. d’arts, de sciences, d’industrie : ἐπιστήμῃ, Plat. Rsp. 409c, cultiver une science ; τέχνῃ, Xén. Mem. 3, 10, 1, etc. exercer un art ; γεωργίᾳ, Xén. Œc. 19, 18, s’adonner à l’agriculture ; ῥητορικῇ, Plat. Gorg. 400d, cultiver la rhétorique ; ἐμπορίᾳ, Plut. Sol. 2, exercer le commerce ; ὠνῇ καὶ πράσει, Hdt. 1, 153, acheter et vendre ; τῷ βίῳ, Plut. Sol. 7, pratiquer un genre de vie ; ἡδοναῖς, Plut. M. 158e, s’adonner aux plaisirs ; οἴνῳ, Plut. M. 715d, etc. s’adonner à l’ivresse ; au pf. au sens du prés. : φρεσὶ γὰρ κέχρητ’ ἀγαθῇσι, Od. 3, 266, car elle avait un bon esprit, un esprit sage ; cf. Plat. Men. 72a ; ou au sens du pf. συμφορῇ κεχρημένος, Hdt. 1, 42, ayant éprouvé un malheur ; cf. Eur. Med. 347 ; à l’ao. pass. être employé, seul. en deux passages : αἱ δὲ οὐκ ἐχρήσθησαν, Hdt. 7, 144, on n’en fit point usage, ils ne furent pas utilisés, en parl. de vaisseaux ; τέως ἂν χρησθῇ, Dém. 519 fin, jusqu’à ce qu’on s’en soit servi ||

➳ Prés. ind. 3 sg. ion. χρᾶται, Hdt. 1, 132, etc. ou χρέεται, Hdt. 4, 50 ; 3 pl. ion. χρέονται, Hdt. 1, 34. Impér. ion. χρέω, Hdt. 1, 155 (var. χρέο ou χρέεο) Hpc. 2, 516. Sbj. 3 pl. ion. χρέωνται, Hdt. 1, 173 ; 4, 108. Inf. χρῆσθαι, forme usuelle dans les inscr. att. ; ttef. à partir du 2e siècle av. J.-C. une forme χρᾶσθαι (200/150 av. J.-C.) ; v. Meisterh. p. 139, § 63, 3 ; inf. ion. χρέεσθαι, Hdt. 1, 21, 187, etc. ; Hpc. 1, 253. Part. ion. χρεόμενος, Hdt. 2, 108 (var. χρεώμενος). Impf. 3 sg. ion. ἐχρᾶτο, Hdt. 3, 3 ; 4, 44, etc. ; 3 pl. ἐχρέοντο, Hdt. 2, 108, etc. (var. -έωντο) — La contract. de αε se fait chez les Att. en η au lieu de α (p. exc. 3 sg. impf. ἐχρᾶτο, Anaxipp. dans Com. fr. 4, 459) ; chez les Ion. d’ord. en α (rar. en η : χρῆσθαι, Hdt. 7, 18 ; ἐχρῆτο, Hdt. 3, 41, 129 ; mais sel. d’autres ἐχρᾶτο).

Étym. χρή ; cf. χράω 3, 4.

3 χράω-ῶ (f. χρήσω, ao. ἔχρησα, pf. κέχρηκα) faire savoir, en parl. d’un oracle ou d’un dieu, acc. Hh. Ap. 132 ; Hdt. 1, 55, 62, 63, etc. ; Eur. El. 1246, etc. ; d’où rendre un oracle : τινί τι, Od. 8, 79 ; Hdt. 1, 19, 49, 67 ; 4, 150, etc. ; Eschl. Ch. 1026, etc. faire connaître à qqn la réponse d’un dieu ; ἀμφί τινος, Eschl. Ag. 1053, au sujet de qqe ch. ; abs. τοῦ θεοῦ χρήσαντος, Thc. 5, 32, le dieu ayant fait connaître sa réponse ; cf. Hh. Ap. 396 ; Hdt. 1, 69 ; 7, 111 ; Eschl. Eum. 765 ; etc. ; avec un inf. : χρῆσαι γῆν οἰκεῖν, Thc. 2, 102, ordonner ou répondre d’habiter une terre ; avec une prop. inf. Eschl. Ch. 1026 ; Thc. 5, 16 etc. ; avec ὥστε et l’inf. : ἔχρησας ὥστε τὸν ξένον μητροκτονεῖν, Eschl. Eum. 193, tu as ordonné par ton oracle à ton hôte de tuer sa mère ||

Pass. (ao. ἐχρήσθην, pf. κέχρησμαι ou κέχρημαι) être annoncé par l’oracle, Hdt. 1, 49 ; 2, 18 ; 4, 164 ; 7, 141, etc. ; τὸ χρησθέν, Pd. O. 2, 72 ; Hdt. 1, 63, etc. la réponse de l’oracle ; τὰ χρησθέντα, Soph. O.R. 604, les déclarations de l’oracle ; avec un gén. : μαντεῖα ἃ τοῦδ’ ἐχρήσθη σώματος, Soph. O.C. 356, les prédictions faites au sujet de ce corps ; au part. abs. χρησθὲν αὐτῷ τοῦτο παθεῖν, Thc. 3, 96, comme l’oracle lui avait annoncé qu’il subirait ce traitement ||

Moy. χράομαι-ῶμαι (f. χρήσομαι ; la contract. en ᾱ à l’inf. χρᾶσθαι) se faire donner, d’où obtenir une réponse d’un dieu, d’un oracle, interroger ou consulter un oracle, abs. Od. 8, 80 ; Hh. Ap. 252, 292 ; Hdt. 1, 46 ; Thc. 1, 126 ; οἱ χρώμενοι, Eur. Ph. 957, ceux qui consultent un oracle ; avec un dat. : χρ. μαντηΐῳ, Hdt. 1, 47, 53, 157, etc. consulter un oracle ; περί τινος, Hdt. 7, 220, au sujet de qqe ch. ; avec εἰ, Hdt. 3, 57 ; χρ. ψυχῇ Τειρεσίαο, Od. 10, 492, consulter l’âme de Tirésias ; cf. Od. 10, 565 ; 11, 164 ; 23, 323, etc. ; χρ. μάντεσι, Plat. Leg. 686a, etc. consulter les devins ; χρ. οἰωνοῖς, Xén. Mem. 1, 13, consulter les augures ||

➳ Prés. part. ion. χρέων, Hh. 2, 75 ; fém. χρέουσα, Hdt. 7, 111 ; épq. χρείων, Od. 8, 79 ; Hh. 2, 215. Moy. prés. ion. χρέωμαι, Hdt. 4, 151 ; inf. χρέεσθαι, Hdt. 1, 157 (var. χρᾶσθαι). Impf. 3 pl. ἐχρέοντο, Hdt. 4, 157, etc. (var. ἐχρέωντο). Les contract. de αε se font chez les Att. en η : χρῇς, Soph. Aj. 1373 ; χρῇ, Soph. El. 35, etc. ; chez les Ion. en ᾱ : χρᾷς, Hdt. 4, 155 ; χρᾷ, Hdt. 1, 55 ; inf. χρᾶν, Hdt. 8, 135.

Étym. χρή ; cf. χράω 2, 4.

4 *χράω, seul. aux formes suiv. du prés. act. : 2 sg. χρῇς ou χρῆς, Crat. (Suid.) ; Soph. Aj. 1373 ; 3 sg. χρῇ, El. 606, Ant. 878, etc. ; et au part. pf. (dat. pl. κεχρηόσι) Nic. (Ath. 133e) avoir besoin ; au pf. moy. κέχρημαι au sens d’un prés. : οὐ πόνων κεχρήμεθα, Eur. Med. 334, nous n’avons pas besoin de ces ennuis ; cf. Thcr. Idyl. 26, 18 ; particul. au part. κεχρημένος :

1 qui a besoin : τινός, Il. 19, 262 ; Od. 1, 13 ; 14, 124, etc. ; Soph. Ph. 1264 ; Eur. I.A. 382, Cycl. 98, etc. de qqe ch. ; avec l’inf. Eschl. Pers. 829 ||

2 abs. qui est dans le besoin, pauvre, indigent, Od. 14, 155 ; 17, 347 ; Hés. O. 315, 498 ; Eur. Suppl. 327 ; Plat. Leg. 717c.

Étym. χρή ; cf. χράω 2, 3, χρῆμα, χρῆσις, etc.

χράω ¹, eigtl. die Oberfläche streifen, ritzen, leicht verwunden, daher überh. verletzen, plagen, angreifen ; mit dem accus. der Person und folgendem infinit., τίπτε σὸς υἱὸς ἐμὸν ῥόον ἔχραε κήδειν sagt der Flußgott in Bezug auf den Hephästus, der seine Fluten angreift, um ihn zu beschädigen ; eben so τόδε δῶμα ἐχράετʼ ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν, ihr fielet über das Haus her, um zu essen, Od. 21.69 ; κακόν οἱ ἔχραε κοῖτον Nic. Ther. 315 ; bloß mit dem dat. der Person, auf Einen losstürzen, ihm Unglück bringen, Schaden zufügen, τίς τοι κακὸς ἔχραε δαίμων Od. 10.64, στυγερὸς δέ οἱ ἔχραε δαίμων 5.396 ; und so einzeln bei sp.D., πόνος οἱ ἔχραε Agath. 23 (V.297). In dieser Bdtg scheint also nur das imperf. bei den ep. D. vorzukommen, uncontr. (eigtl. *χράϜω, vgl. χραύω u. γράφω).

χράω ², ion. χρέω, χρέουσα Her. 7.111, ep. χρείω, Od. 8.79, h.Apoll. 396, fut. χρήσω usw., im praes. contr. χρῶ, χρᾷς, χρᾷ, bei den Tragg. auch χρῇ, Hermann Soph. El. 35, wie ἐξέχρη O.C. 87,
das Nötige, Erforderliche darreichen, geben, als Geschenk erteilen, τινί τι, χρήσαι, χρήσαις, Her. 3.58, 6.89, 7.38 (vgl. κίχρημι); im gew. Sprachgebrauche von den Göttern und ihren Orakeln, eine Antwort geben, einen Ausspruch tun, einen Götterspruch erteilen oder verkündigen ; ὡς γάρ οἱ χρείων μυθήσατο Φοῖβος Od. 8.79 ; ἱρέα χρῆσεν Pind. P. 4.6, die Priesterin verkündete das Orakel ; τινί, Einem ein Orakel erteilen, Theogn. 805 ; φρένες οἱ ἔχραον Pind. Ol. 7.92 ; χρήσω βουλὴν Διὸς ἀνθρώποισιν, ich will Zeusʼ Ratschluß den Menschen verkünden, H.h. Apoll. 132 ; Her. 1.55, 62, 174 u. sonst ; sp.D., χρήσει νημερτῆ φάτιν Lycophr. 1051 ; seltner in attischer Prosa, τὸν Ἀπόλλω ταύτην τὴν γῆν χρῆσαι οἰκεῖν Thuc. 2.102, τοῦ ἐν Δελφοῖς θεοῦ χρήσαντος 5.32 ; Pol. 8.30.7 ; Tragg.: χρήσειν ἔοικεν ἀμφὶ τῶν αὑτῆς κακῶν Aesch. Ag. 1053 ; Λοξίαν, χρήσαντʼ ἐμοί Ch. 1016 ; ἔχρησας, ὥς τε τὸν ξένον μητροκτονεῖν Eum. 193 ἔχρησα ποινὰς τοῦ πατρὸς πέμψαι 194, vgl. 765 ; χρῇ μοι τοιαῦθʼ ὁ Φοῖβος Soph. El. 35 ; σοὶ δʼ οὐκ ἔχρησεν οὐδέν, ὧν ἔχεις κακῶν Eur. Hec. 1268 ; ἔχρησʼ Ἀδράστῳ Λοξίας χρησμόν τινα Phoen. 412, u. öfter ; ὁ γὰρ θεὸς μαντευομένῳ μοὔχρησεν ἐν Δελφοῖς ποτε Ar. Vesp. 159. Dah.
a) pass. aor. ἐχρήσθην, vom Orakel ausgesprochen, verkündet werden ; χρησθὲν παλαίφατον Pind. Ol. 2.43 ; τὸ χρησθέν, der erteilte Orakelspruch, Her. 1.63, 7.178 ; πεύθου τὰ χρησθέντα Soph. O.R. 604 ; Eur. Ion 792 ; τινός, über eine Sache, s. Schaefer Soph. O.C. 535, μαντεῖʼ ἄγουσα πάντα, ἃ τοῦδʼ ἐχρήσθη σώματος ; Her. vrbdt auch ἐχρήσθησαν αἱ νέες, die Schiffe waren vom Orakel angedeutet, gemeint, 7.144 ; Thuc. 3.96. – Und
b) im med., fut. χρήσομαι, perf. κέχρησμαι, auch κέχρημαι, Arist. rhet. 2.23, Her. braucht im praes. χρέομαι und χρέωμαι, χρέονται und χρέωνται, χρεόμενος und χρεώμενος, χρέεσθαι und χρᾶσθαι, – sich von einem Gotte oder einem Orakel eine Antwort erteilen lassen, dah. einen Gott od. ein Orakel befragen, sich einen göttlichen Bescheid einholen ; ὅθʼ ὑπέρβη λάϊνον οὐδὸν χρησόμενος Od. 7.81 ; H.h. Apoll. 252, 292 ; χρᾶσθαι περί τινος, sich über Etwas ein Orakel einholen, Her. 4.163, 7.220. Gewöhnlich mit dem dat. des Gottes od. Orakels, bei dem man anfragt, sich von einem Gotte od. Orakel Rat od. Bescheid holen, ψυχῇ χρησομένους Θηβαίου Τειρεσίαο, Od. 10.492, 565, 11.265, 23.323 ; μαντηΐῳ Her. 1.47, 53, 157 u. sonst ; ψευδῆ ὑπʼ οἴκτου τοῖσι χρωμένοις λέγων Eur. Phoen. 964, vgl. 961 ; in welcher Vrbdg man auch die folgde Bdtg »sich des Orakels bedienen«, einen Gebrauch davon machen, finden kann (es kommen von dieser Bdtg die Wörter χρησμός, χρηστήρ u. abgeleitete); χρωμένῳ δὲ τῷ Κύλωνι ἐν Δελφοῖς ἀνεῖλεν ὁ θεός Thuc. 1.126.
2) med. χράομαι, ion. χρέομαι, imper. χρέω, Her. 1.155, fut. χρήσομαι, aor. ἐχρησάμην, perf. κέχρημαι, das praes. u. impf. kontrahiert in η statt α, χρῇ, χρῆται, χρῆσθαι, – sich geben, darreichen lassen, dah. haben, gew. gebrauchen, sich bedienen, benutzen, genießen, c. dat. der Sache, deren man sich bedient, die man braucht ; Hom. hat vom praes. nur das part., ἕξει μιν καὶ πέντε περιπλομένους ἐνιαυτοὺς χρεώμενος (dreisilbig zu sprechen), Il. 23.834 ; außerdem nur übertr., φρεσὶ γὰρ κέχρητʼ ἀγαθῇσιν, Od. 3.266, 14.421, 16.398, besaß guten od. klugen Sinn und machte davon bei seinem Handeln Gebrauch ; so bei den Folgenden mit dieser zweifachen Beziehung, des Besitzes einer Sache u. des Gebrauchmachens u. Nutzens ; Pind. δολίαις τέχναις χρησαμένη, N. 4.58 ; ἐμοί γε χρώμενος διδασκάλῳ, mich zum Lehrer habend, Aesch. Prom. 322 ; ἑκὼν γὰρ οὐδεὶς δουλίῳ χρῆται ζυγῷ Ag. 927 ; Eum. 625 ; ἔνθʼ οὐ ποδὶ χρησίμῳ χρῆται Soph. O.R. 878 ; νόμῳ χρῆσθαι Ant. 213 ; εὐμαρείᾳ χρώμενος πολλῇ Trach. 193 ; ὀργῇ χρωμένη O.R. 1241, im Zorn, von Zorn aufgeregt, wie ὀργῇ, θυμῷ χρῆσθαι Her. 1.137, 155 ; οὐκοῦν τόδʼ αἰσχρόν, εἰ βλέποντι μὲν φίλῳ χρώμεσθʼ, ἐπεὶ δὲ ὄλωλε, μὴ χρώμεσθʼ ἔτι Eur. Hec. 312, vgl. Hipp. 997 ; ὥς γʼ ἐμοὶ χρῆσθαι κριτῇ Eur. Alc. 804 ; El. 374 ; οὐδὲν τῇ δίκῃ χρῆσθαι θέλει I.A. 316 ; ἀπλοίᾳ χρώμενοι I.A. 88, u. öfter ; ἀληθεῖ λόγῳ, ἀληθείᾳ χρῆσθαι, sich wahrhafter Rede, der Wahrheit bedienen, die Wahrheit reden, Her. 1.14, 116, 7.101 u. sonst ; λόγοις βραχυτέροις καὶ φωνῇ ἡσυχαιτέρᾳ χρ., mit kürzeren Worten und ruhigerer Stimme reden, βοῇ καὶ κραυγῇ χρ., ein Geschrei erheben, schreien, Her. 4.134 ; συμφορᾷ, συντυχίᾳ, εὐτυχίᾳ χρῆσθαι, sich in einer Glückslage befinden, Glück haben, glücklich sein, 7.41, 1.68 ; μόρῳ, sterben, 1.117 ; ὁμολογίᾳ, übereinstimmen, 1.150, 4.118 ; ὠνῇ καὶ πράσει χρῆσθαι, kaufen und verkaufen, 1.153 ; νιφετῷ χρῆσθαι, mit Schnee zu tun haben, vom Schnee leiden, Her. 4.50 ; θείῃ πομπῇ χρησάμενος, unter göttlichem Geleit, 1.62, 4.152 ; ἁρπαγῇ χρ. 1.5 ; u. so oft als Umschreibung des in dem Hauptworte liegenden Verbums ; auch haben wir im Deutschen andere Verba dafür in vielerlei Vrbdgn, χειμῶνι χρ., Stürme ausstehen, ναυαγίῳ χρῆσθαι, Schiffbruch leiden u. vgl. mehr. – Bes. auch von einer Kunst, einer Wissenschaft, oder einem Handwerke Anwendung machen, im Ggstz der Theorie ; so ist ὁ τὴν ἰατρικὴν κεκτημένος der sich im Besitze der theoretischen Heilkunde befindet, ὁ τῇ ἰατρικῇ χρώμενος der die Heilkunde praktisch ausübt, oder der Kranke, der seine Zuflucht zu ihr nimmt, vgl. Schaefer Mel. p. 18 ; so τέχνῃ, das Handwerk treiben, Lys. 23.7 ; ἐὰν ὁ ῥήτωρ τῇ ῥητορικῇ ἀδίκως χρῆται, wenn er eine ungerechte Anwendung macht, Plat. Gorg. 460d. – Aus der att. Prosa mögen noch folgde Vrbdgn erwähnt werden : θαλάσσῃ χρ., d.i. beschiffen, Thuc. 1.3 ; Plut. Pericl. 26 ; γνώμῃ χρῆσθαι, Lys. 18.2 u. öfter ; συμφορᾷ 13.44, u. Folgde öfter, wie Plut. Thes. 6 ; λόγοις πιστοτέροις ἢ ὅρκοις χρώμενος Isocr. 4.81 ; τοιαύταις διανοίαις 82 ; τῷ ἑτέρῳ χρῶ τρόπῳ πρός με, τῇ βραχυλογίᾳ Plat. Prot. 335a ; οὐ φθόνῳ χρώμενοι πρὸς τὰ παιδικά Phaedr. 253b ; πρᾳότητι πρὸς ἀλλήλους χρώμενοι Critia. 120e ; τρόπων δυστυχίᾳ χρώμενοι Legg. XI.929e ; ταῖς τέχναις ταύταις παραπετάσμασιν ἐχρήσαντο, sie brauchten die Künste zum Vorwande, Prot. 216e ; οὐδὲ πίστει χρήσασθαι μονίμῳ Rep. VI.505e ; συντυχίᾳ Phaedr. 248c ; πανοῦργος ὢν ἄνθρωπος καὶ δεινὸς χρῆσθαι πράγμασι Dem. 1.3, der sich in Alles zu finden weiß ; χρῆσθαι ἀσελγείᾳ καὶ ὕβρει πρὸς πάντας 21.1, u. öfter ; χρῆσθαι τοῖς πράγμασιν, ὥς ποτʼ αὐτῷ δοκεῖ συμφέρειν Pol. 1.33.5 ; ὁμιλίαις ταῖς τῶν ἄλλων κακαῖς κεχρῆσθαι Plat. Rep. VIII.550b ; u. so bes. von Personen, mit Einem Umgang oder Verkehr haben, Isae. 4.26 ; Einem gut oder übel begegnen, ihn so oder so behandeln, ὀρθῶς χρῆται πατρί Plat. Legg. XI.931e ; χρῆσθαί τινι ὡς ἀνδρὶ ψεύστῃ, mit Einem wie mit einem Lügner umgehen, ihn wie einen Lügner behandeln, Her. 7.209 ; χρῆσθαί τινι ὡς φίλῳ, auch φιλικῶς χρῆσθαί τινι, Einen als seinen Freund behandeln, u. χρῆσθαί τινι ὡς πολεμίῳ, Einem als einem Feinde begegnen, während χρῆσθαί τινι πολεμίῳ ist »Einen als einen Feind kennen lernen, zum Feinde haben«, Xen. Cyr. 3.2.4, im Vergleich mit 7.5.27 ; τοῖς ἐναντίοις κακίστοις 7.1.17 ; τινὶ πιστοτάτῳ An. 4.6.3 ; φίλῳ 7.2.25 ; καί μοι ὥσπερ παιδὶ χρῇ Plat. Gorg. 499c. Dah. παρέχειν ἑαυτὸν χρῆσθαι ὅ τί τις βούλεται, Einen mit sich machen lassen, was er will, d.i. sich ihm unbedingt, auf Gnade und Ungnade ergeben, Plat. Theaet. 191d ; παραδότω τὸν δοῦλον ὁ κεκτημένος τῷ τρωθέντι χρῆσθαι ὅ τι ἂν ἐθέλῃ Legg. IX.879a ; u. ähnl. χρωμένους τῷ κτείναντι χρείαν ἣν ἂν ἐθέλωσι IX.868b ; παρέχειν ἑαυτὸν χρῆσθαί τινι ὅ τι ἂν δέῃ Xen. Cyr. 8.1.5, vgl. An. 6.4.20 ; Thuc. 2.4 ; ἄκριτον τοῖς ἐπαιτιασαμένοις παρέδωκεν ὅτι ἂν βούλωνται χρῆσθαι Dem. 23.27 ; οὗτος δὲ οὕτως ὑβριστικῶς ἡμῖν ἐχρήσατο 56.12 ; auch χρῆσθαί τινι allein, im schlimmen Sinne, Einem übel mitspielen, Xen. An. 1.4.8 ; aber χρῆσθαι τοῖς θεοῖς ist = die Götter zu Freunden haben, vgl. Valcken Eur. Hipp. 996. – Von fleischlicher Gemeinschaft, χρῆσθαι γυναικί, ein Weib gebrauchen, bei einem Weibe schlafen, Her. 2.181, vgl. Xen. Mem. 1.2.29, 2.1.30 ; τῇ ἀνθρώπῳ Dem. 59.67, u. Folgende. – Χρῆσθαί τινι πρός τι, sich einer Sache wozu bedienen, auch εἴς τι, Her. 1.34, Xen. An. 1.4.15, 3.4.17 u. öfter ; τῇ ῥητορικῇ ἐπὶ τοῦτο Plat. Gorg. 508b ; περί τι, bei Etwas ; τί χρήσομαι αὐτῷ ; was soll ich mit ihm machen, anfangen ? ἐχοις οὖν αὐτοῖς ὅ τι χρήσει Rep. V.479c ; τοῖς λεγομένοις οὐχ ἕξεις ὅ τι χρῇ Euthyd. 287b, vgl. 300b ; τί χρὴ χρῆσθαι τοῖς περιγιγνομένοις Legg. V.740d ; ἀλλὰ ἔχεις τι χρῆσθαι τῷ λόγῳ Hipp. mai. 299b ; εἴ τι ἕξει τις χρήσασθαι τῷ λόγῳ αὐτοῦ Phaed. 95a ; οὐκ ἔχουσιν ὅ, τι χρήσονται οὔτε αὐτοὶ ἑαυτοῖς οὔτε οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι τούτοις Gorg. 465c ; u. so ὅτι οὐκ ἔχοις ἐξελθὼν ὅ τι χρῷο σαυτῷ Crit. 45b ; νυκτὶ χρῆσθαι ἅπερ ἡμέρᾳ Xen. Hell. 6.1.15 ; οὐκ ἔχω ὅ τι χρήσομαι τῷ ἀργυρίῳ, ich weiß nicht, was ich mit dem Gelde anfangen soll, vgl. Hemsth. Callim. Dian. 69 ; τί χρήσωμαι τῷ πράγματι Lys. 9.5 ; οἷς οὐδὲν ἂν ἔχοι χρήσασθαι Λακωνικὸς ἀνήρ, mit denen ein Lazedämonier Nichts anzufangen wüßte, Plat. Demod. 400b ; u. absol., ἠπόρει, ὅ τι χρήσαιτο, er wußte nicht, was er machen solle, Prot. 321c, Lys. 213c, u. bei Folgdn überall. Man vgl. damit θαλάσσῃ ἤδη πλείω χρώμενοι Thuc. 1.3, mehr, πλεῖστα χρῆσθαι 5.105, ἐλάχιστα 2.11, ὀλίγα Xen. Hell. 6.2.27, u. ähnliche allgemeine Bestimmungen. – Das perf. κέχρημαι hat Präsensbdtg = brauchen, bedürfen, nötig haben, dah. entbehren, sich wonach sehnen, τινός, Il. 19.262, Od. 1.13 u. sonst, wie Hes. nur im partic. κεχρημένος ; auch ohne Casus, arm, dürftig, Od. 14.155, 17.347, Hes. O. 319, 502 ; ἀπορίᾳ κεχρημένος Eur. I.A. 89 ; c. infin. statt des gen., Aesch. Pers. 826 ; νοῦ κεχρημένοι Soph. Phil. 1248. Bei Her. u. in att. Prosa aber in der gew. Bedeutung.

χράω ³, leihen, s. κίχρημι.

†χράω1

Pres. pple. χρείων Od. 8.79.

Mid. χρεώμενος Il. 23.834.

Fut. pple. χρησόμενος, -ου Od. 8.81, Od. 10.492, 565, Od. 11.165, Od. 23.323.

Pf. pple. κεχρημένος, -ου Il. 19.262 : Od. 1.13, Od. 14.124, 155, Od. 17.347, 421, Od. 19.77, Od. 20.378, Od. 22.50.

3 sing. plupf. κέχρητο Od. 3.266, Od. 14.421, Od. 16.398.

- 1
  To give oracular response : ὥς οἱ χρείων μυθήσατʼ Ἀπόλλων Od. 8.79.
- 2
  In mid., to consult an oracle : ὅθʼ ὑπέρβη λάϊνον οὐδὸν χρησόμενος Od. 8.81.
  
  To consult (a seer).
  With dat. : ψυχῇ χρησομένους τειρεσίαο Od. 10.492= 565. Cf. Od. 11.165, Od. 23.323.
- 3
  In mid., to make use of something, use it : ἕξει σόλον πέντʼ ἐνιαυτοὺς χρεώμενος, having it in use Il. 23.834.
  
  To enjoy the use of, be endowed with, have.
  With dat. : φρεσὶ κέχρητʼ ἀγαθῇσιν Od. 3.266, Od. 14.421, Od. 16.398.
- 4
  In mid., to desire, long for, wish to possess or get, have one’s heart set upon, seek, aim at.
  With genit. : οὐκ εὐνῆς πρόφασιν κεχρημένος [αὐτῆς] Il. 19.262 : νόστου κεχρημένον ἠδὲ γυναικός Od. 1.13. Cf. Od. 14.124, Od. 20.378, Od. 22.50.
- 5
  In mid., to stand in need of, lack.
  With genit. : ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι Od. 17.421= Od. 19.77.
  
  Absol., to be in need or want : καὶ μάλα περ κεχρημένος Od. 14.155.
  
  The pf. pple. in adjectival use, needy : κεχρημένῳ ἀνδρί Od. 17.347.

†χράω2

[χραϝ-.]

3 sing. aor. subj. χραύσῃ Il. 5.138.

3 sing. aor. ἔχραε Il. 21.369 : Od. 5.396, Od. 10.64.

2 pl. ἐχράετε Od. 21.69.

(ἐπι-)

To attack, assail, lay hands upon, vex : ὅν τε ποιμὴν χραύσῃ οὐδὲ δαμάσσῃ (i.e. wounds him, but not fatally) Il. 5.138.

With dat. : στυγερός οἱ ἔχραε δαίμων Od. 5.396. Cf. Od. 10.64.

With complementary infin. : τίπτε σὸς υἱὸς ἐμὸν ῥόον ἔχραε κήδειν; (to vex it) Il. 21.369. Cf. Od. 21.69.

χράω only in imperf.

- Ic. dat. pers. to fall upon, attack, assail, στυγερὸς δέ οἱ ἔχραε δαίμων Od.
- IIc. inf. to be bent on doing, to be eager to do, τίπτε ἐμὸν ῥόον ἔχραε κήδειν; why was he so eager to vex my stream? Il.; μνηστῆρες, οἳ ἐχράετε ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν ye suitors, who were so eager to eat and drink, Od.
- - 2to this must also be referred the forms χρῆις, χρῆι, (formed like λῆις, λῆι from λάω, διψῆις, -ῆι, πεινῆις, -ῆι from διψάω, πεινάω) = χρῄζω, to desire, εἴτε χρῆι θανεῖν whether she desires to die, Soph.; δρᾶν ἃ χρῆις Soph.; εἴτε χρῆις (sc. κηρύσσειν με) Soph.; οὐ χρῆισθα (sc. φωνεῖν); Ar.

χράω

- Ito furnish what is needful
- - 1Act. of gods and oracles, to furnish the needful answer, to declare, pronounce, proclaim, χρήσω βουλὴν Διός Hhymn.; ἡ Πυθίη οἱ χρᾶι τάδε Hdt., etc.: c. inf. to warn or direct by oracle, χρήσαντʼ ἐμοὶ ἐκτὸς αἰτίας εἶναι that I should be, Aesch.; τοῦ θεοῦ χρήσαντος Thuc.
  - 2Pass. to be declared, proclaimed by an oracle, τίς οὖν ἐχρήσθη; Eur.; of the oracle, τὰ χρηστήρια ταῦτά σφι ἐχρήσθη Hdt.; πείθου τὰ χρησθέντʼ Soph.: impers., c. inf., καί σφι ἐχρήσθη ἀνέμοισι εὔχεσθαι Hdt.
  - 3Mid. to consult a god or oracle, to inquire of a god or oracle, consult him or it, c. dat., ψυχῆι χρησόμενος Τειρεσίαο Od.; χρ. θεῶι, Lat. uti oraculo, Hdt., etc. —From the sense of using an oracle comes the general sense of χράομαι to use (v. χράομαι):—absol. to consult the oracle, Od., Hdt.; οἱ χρώμενοι the consulters, Eur.:—perf. part., κεχρημένος one who has received an oracular response, Arist.
- IIto furnish with a thing, in which sense κίχρημι was the pres. in use, with fut. χρήσω: aor1 ἔχρησα: perf. κέχρηκα:— Mid., pres. in use κίχραμαι, aor1 ἐχρησάμην: — to furnish the use of a thing, i. e. to lend, Hdt., Ar., etc.:—Mid. to have furnished one, borrow, Eur.; πόδας χρήσας, ὄμματα χρησάμενος having lent feet and borrowed eyes, of a blind man carrying a lame one, Anth.

χράω

Saved

Recent